“Làm thế nào để dung hoà mối quan hệ với đồng nghiệp?” là câu hỏi được nhiều bạn gửi về nhất cho buổi 研修 (đào tạo) dành cho các bạn sắp/mới đi làm mà bên mình tổ chức. Câu hỏi này làm mình nhớ tới một kỷ niệm nhỏ về “mối quan hệ với đồng nghiệp” hồi mình còn làm ở công ty cũ. Giờ đem kể lại với mọi người chút ^^. Từ một task khá đơn giản.. Hồi còn làm việc ở công ty cũ, mình được giao phụ trách tờ báo nội bộ công ty. Báo nội bộ này được xuất bản dạng poster khổ lớn A0, định kỳ 3 tháng 1 lần. Số đầu vì chưa định hình được hình thức, nội dung nên bạn assistant manager cũng tham gia cùng mình. Mọi chuyện rất thuận lợi. Số đầu ra mắt visual ổn, nội dung cũng sáng tạo, vui vui, mọi người trong công ty phản hồi rất tốt. Thấy mọi thứ có vẻ ổn rồi, công việc tuyển dụng nhân viên mới lại vào mùa bận rộn, bạn assistant manager phải đi công tác nên mới bảo mình làm cùng một bạn gái khác bên team văn phòng. (Mình làm trong team nhân sự.) Vấn đề phát sinh từ đây. Vẫn quen theo cách đã làm từ trước, số thứ 2 mình cũng phân chia công việc với bạn gái kia y như thế. Tức là thống nhất ý tưởng chủ đề, lựa chọn nhân vật xong thì chia ra mỗi đứa phỏng vấn một nửa, rồi viết bài, lên layout… Hiềm nỗi bạn gái kia cứ suốt ngày kêu bận, danh sách phỏng vấn mình đã làm xong hết mà bạn ấy vẫn chưa làm gì. Mình bảo làm cái gì bạn ấy cũng thoái thác trong khi ngày sếp duyệt bản thảo càng ngày càng gần. Vẫn quen theo cách đã làm từ trước, số thứ 2 mình cũng phân chia công việc với bạn gái kia, sau khi thống nhất ý tưởng thì chia ra mỗi đứa phỏng vấn một nửa… Nhưng bạn gái kia cứ suốt ngày kêu bận, danh sách phỏng vấn mình đã làm xong hết mà bạn ấy vẫn chưa làm gì…. Một lần, bạn assistant manager đi công tác về, chắc thấy gần đến ngày phát hành nên hỏi mình tiến độ đến đâu rồi. Mình được lời như cởi tấm lòng mà tuôn ra dào dạt một tràng than vãn về bạn nữ kia. Nào là bạn ấy chả hợp tác gì cả, bạn ấy thế nọ thế kia… nói chung vô cùng bức xúc. Bạn assistant manager nghe xong, sau một hồi gật gù đồng cảm với mình thì bắt đầu cười cười rồi bảo: “Mai này, bạn bè ấy mà, không thích không hợp thì có thể không chơi với nhau. Chứ đồng nghiệp thì không phải lúc nào cũng chọn được là muốn làm việc cùng hay không. Trừ khi là Mai bỏ việc. Còn khi làm việc trong một tổ chức thì phải chấp nhận có lúc mình phải làm việc với những đồng nghiệp mà mình không hợp, không thích. Vì đó là sự phân công của công ty. Làm thế nào để phối hợp được tốt nhất trong khả năng của mình với một đồng nghiệp mà mình không hợp cũng là một phần của công việc, và cũng là một kỹ năng cần phải học khi đã là một người đi làm”. Sau đấy, bạn ấy gợi ý cho mình cách làm khác. Thay vì chia nhau theo kiểu có 10 nhân vật mỗi đứa phỏng vấn 5, thì giờ mình quen việc phỏng vấn rồi mình chịu trách nhiệm phỏng vấn hết. Còn bạn nữ kia thạo Photoshop thì để bạn ấy layout, thiết kế rồi kiểm tra lại bản thảo tiếng Nhật của mình. Vì dù gì mình cũng là người nước ngoài viết tiếng Nhật mà. Mỗi người nhịn nhau một tí, công nhận nhau một tí thử xem. Bạn bè ấy mà, không thích không hợp thì có thể không chơi với nhau. Chứ đồng nghiệp thì không phải lúc nào cũng chọn được là muốn làm việc cùng hay không… Còn khi làm việc trong một tổ chức thì phải chấp nhận có lúc mình phải làm việc với những đồng nghiệp mà mình không hợp, không thích. Đúng là dù sau đấy mình vẫn không thấy hợp với bạn kia thêm tí nào nhưng mình cũng vượt qua được kỳ khủng hoảng ấy, thành công ra mắt tiếp số báo thứ 2. Bạn assistant manager sau đấy hình như đã tâm sự nỗi lòng của mình với trưởng phòng nên từ số sau mình được phân làm cùng với một chị khác rất là đáng yêu, nhiệt tình. Làm cùng chị này vui ơi là vui và nhanh hơn bao nhiêu. Nếu có duyên gặp đồng nghiệp không-hợp-gu thì âu cũng là một cơ hội để chúng ta học được nhiều kỹ năng khác. Tóm lại, đi làm mà gặp được đồng nghiệp hợp gu thì không còn gì bằng. Nhưng nếu có duyên gặp đồng nghiệp không-hợp-gu thì âu cũng là một cơ hội để chúng ta học được nhiều kỹ năng khác. Chẳng hạn như “dĩ hoà vi quý” (tức chết đi được nhưng vẫn có thể nhịn vì mục tiêu chung) và “tìm ra được điểm mạnh của đối phương” (để còn biết mà chia việc hợp lý chứ không lại mắc công tức nhau). Mọi người có công nhận không nào.

Khi mới ra trường và bắt đầu đi làm tại công ty, nhiều bạn không khỏi bất ngờ trước tần suất họp dày đặc trong các công ty Nhật. Nhiều buổi họp yêu cầu phải viết lại 議事録（ぎじろく- Biên bản cuộc họp) và nhiệm vụ này thường được giao cho các nhân viên mới. Trong bài viết này, mình sẽ giới thiệu 8 mẹo giúp bạn cải thiện chất lượng của biên bản cuộc họp nhé! Mẹo 1. Lưu tâm 5W2H của cuộc họp 5W2H: Khi nào? (When) Ở đâu? (Where) Ai là người nói/thực hiện? (Who) Nội dung gì? (What) Lý do? (Why) Làm như thế nào? (How) Bao nhiêu? (How much) Chỉ cần bạn lưu ý đến các điểm ở trên cũng như cố gắng viết ngắn gọn thì văn bản sẽ dễ đọc và đầy đủ thông tin cần thiết. Mẹo 2. Quyết định cấu trúc và hình thức của biên bản trước cuộc họp Tham khảo bản 議事録 trước đó của công ty để viết theo, tránh việc thiếu hay bỏ sót các thông tin cần thiết cũng như sẽ rút ngắn được thời gian soạn thảo văn bản từ đầu. Ngoài ra bạn cần thống nhất cách viết về giọng văn, về thể câu và cách đặt đầu mục, tiêu đề sau cho logic, có tính hệ thống. Các bạn có thể cải tiến thêm từ biên bản sẵn có của công ty để có được văn bản tốt hơn nữa. Mình hay tham khảo template từ link: https://template.k-solution.info/16042311290/ Mẹo 3. Tra cứu trước các thuật ngữ chuyên môn Việc không hiểu các thuật ngữ chuyên môn là nguyên nhân chính gây gián đoạn việc ghi chép của bạn trong cuộc họp. Chính vì vậy, bạn nên tra cứu trước các thuật ngữ có khả năng sẽ được sử dụng trong đề tài (agenda) của cuộc họp. Bạn nên tra cứu các thuật ngữ có khả năng sẽ được sử dụng trong đề tài nghị sự của cuộc họp. Việc xem lại các biên bản cuộc họp trước đây cũng sẽ giúp ích cho bạn đó. Nếu trong cuộc họp có thuật ngữ nào bạn không nghe rõ hoặc không hiểu thì nên xác nhận lại ngay trong cuộc họp. Nhưng lưu ý phải khéo léo tìm thời điểm thích hợp để hỏi lại, tránh gây khó chịu cho người phát biểu và làm tốn nhiều thời gian của cuộc họp. Mẹo 4. Ghi chép (メモ) một cách hiệu quả Bạn không cần phải cố gắng ghi chép nội dung cuộc họp một cách nắn nót. Thay vào đó, điều quan trọng là cần làm rõ: Ai đã nói/phát biểu（発言者) Ai là người phê duyệt（承認者) Ai là người chịu trách nhiệm（責任者) v.v. Không chỉ viết về các nội dung được quyết định trong buổi họp, mà bạn cần viết về quá trình đưa ra quyết định đó. Mục đích của 議事録 là tất cả những người có liên quan (bao gồm cả người tham gia và không tham gia buổi họp) đều có thể nắm rõ thông tin về các quyết định được đưa ra, cũng như hiểu đúng về nội dung của buổi họp. Chính vì vậy cần viết súc tích quá trình đưa ra quyết định trong buổi họp như thế nào. Mẹo 5. Viết kết luận trước (Phương pháp PREP) Khi viết biên bản cuộc họp cần lưu ý bố cục: Kết luận → Tóm tắt → Ý kiến ​​(người nói/người phát biểu) → Lết luận. Bằng cách viết phần kết luận trước, người đọc có thể hiểu ngay nội dung. Mẹo 6. Viết ngắn gọn và dễ nhìn thấy những điểm chính Không tóm tắt nội dung mà chỉ ghi y nguyên nội dung trong buổi họp là lỗi mà các bạn nhân viên mới hay bị cấp trên phê bình nhiều nhất khi soạn thảo văn bản. Nếu bạn xác định được đối tượng của biên bản cuộc họp là ai thì bạn sẽ biết cách để viết làm sao cho dễ hiểu. Ví dụ như lược bớt các đoạn văn không cần thiết, hoặc tùy trường hợp có thể thêm bớt từ hay sử dụng các từ thay thế để diễn đạt ngắn gọn hơn. Mẹo 7. Thống nhất ký hiệu khi đặt tên đầu mục Việc đặt tên đầu mục có tính nhất quán, thể hiện được mối quan hệ lớn – nhỏ (tức là, ý nào là ý con của ý chính) cũng đem lại hiệu quả đáng kể trong việc khiến người đọc cảm thấy dễ nắm bắt nội dung. Mẹo 8. Chỉnh lý（整理）lại nội dung ghi chép trước khi gửi Sau buổi họp, bạn nên dành thời gian để chỉnh lý/sắp xếp (整理) lại các nội dung đã ghi chép (メモ）được trong cuộc họp. Có nội dung nào chưa rõ trong cuộc họp thì cần xác nhận lại người liên quan ngay để bổ sung đầy đủ, tuyệt đối không để tình trạng mơ hồ hoặc lược bỏ mất nội dung đó nếu đó là nội dung quan trọng. Khi vẫn chưa quen soạn thảo loại văn bản này, cần hoàn thành sớm và nhờ senpai check trước. Và cuối cùng là đừng quên… Gửi biên bản cuộc họp đã viết cho sếp/leader của bạn và những người liên quan trong vòng 24h kể từ khi cuộc họp kết thúc. Nếu “may mắn” được giao trách nhiệm viết biên bản cuộc họp thì bạn đã biết phải làm thế nào để viết được một biên bản dễ đọc và đầy đủ thông tin rồi phải không nhỉ?

1. Quá trình đi xin việc ngành IT Đầu năm 3: Quyết định đi xin việc thay vì học lên thạc sĩ. Kỳ 1 năm 3: Đi xin làm thêm ở công ty Hachi-X, một công ty startup trong lĩnh vực Công nghệ thông tin. Hè năm 3 (Tháng 8/2020): Tham gia các buổi seminar(ゼミ) của TAIYO JOB. Thông qua những buổi seminar này, mình xác định trục tìm việc (就職軸), tìm hiểu về ngành nghề (業界), tập tành viết sơ yếu lý lịch (履歴書). Tháng 8 – 9/2020: Đăng ký tài khoản trên Mynavi và Rikunabi, đăng ký đi thực tập được 3 công ty. Qua các buổi One day intern (thực tập 1 ngày) này mình hình dung được công việc của một kỹ sư IT, đồng thời xác định được vị trí mình muốn làm là Full Stack Engineer, Data Science hoặc AI Engineer. Tháng 10/2020: Ứng tuyển(エントリ) vào công ty đầu tiên, công ty chuyên cung cấp dịch vụ về trí tuệ nhân tạo. Kết quả trượt. Tháng 11/2020 – 1/2021: Tự phân tích lý do trượt công ty đầu tiên. Lý do: Viết CV còn chưa được tốt, chưa có thành tích gì để PR bản thân. Vì vậy, mình đã tạo một Portfolio bằng HTML, CSS, JS; tham khảo các bài viết về cách viết CV để viết CV tử tế hơn. Ngoài ra mình tìm hiểu thêm và biết đến paiza, labBase. Thời gian này mình làm nhiều bài trên paiza lên rank B, tiếp theo là đăng CV của mình lên paiza, labBase, bật chế độ Open to work. Tháng 2/2021: Thông qua paiza, labBase, mình nhận được thư mời phỏng vấn tầm 10 công ty. Trong số đó, mình thấy có hứng thú với tầm 5 công ty và đã ứng tuyển sau khi tham gia buổi trao đổi về công việc (初回面談) với bộ phận nhân sự (人事) của các công ty đó. Tháng 3 – 4/2021: Tham gia thi vòng code + phỏng vấn các công ty. Mình trượt một vài công ty, những công ty còn lại càng vào sâu hơn thì cảm giác bất an càng nhiều. Lúc này mình cảm thấy áp lực và loay hoay tìm thêm công ty khác. Ngày 19/4/2021: Tham gia buổi phỏng vấn cuối (最終面接) của công ty GA-Technologies (nguyện vọng 1 của mình). Kết quả đậu/rớt (合否) có ngay sau buổi sáng hôm đấy. Kết quả là đỗ. Mình thở phào nhẹ nhõm và kết thúc hành trình đi xin việc tại Nhật. 2. Kinh nghiệm đi xin việc 2.1 Bắt đầu sớm là một lợi thế Không chỉ ngành IT, nhìn chung khi đi xin việc, nếu bắt đầu sớm bạn sẽ có nhiều thời gian để: Tìm hiểu công ty, ngành. Xác định công việc mình muốn làm. Hình dung công ty mình muốn làm. Chuẩn bị kỹ CV. Làm nhiều project (dự án) để PR bản thân. Vì quỹ thời gian còn nhiều nên dù có trượt vài công ty thì cũng không quá stress, mà đó cũng là cơ hội để tích lũy thêm kinh nghiệm cho sau này. 2.2 Xác định sớm mình muốn làm gì và mình muốn làm ở một công ty như thế nào? Khi tham gia phỏng vấn cùng các công ty, câu hỏi mà mình luôn luôn được hỏi là 就職軸しゅうしょくじく– những yếu tố mà bạn dùng để chọn lựa công ty. Mình xác định những điểm này khá sớm. Dưới đây là yêu cầu của mình: Có chương trình đào tạo người mới tốt. Môi trường làm việc mở, nhiều cơ hội phát triển cho người mới. Tạo nhiều cơ hội cho người trẻ trở thành lãnh đạo. Xung quanh có nhiều lập trình viên giỏi. Nội dung công việc làm về Web service, có thể xây dựng bản thân trở thành Fullstack Developer. Lương cao, có nhiều chế độ hỗ trợ cho nhân viên. Có kế hoạch mở rộng thị trường quốc tế (có chi nhánh ở Việt Nam thì càng tốt). Tất nhiên chọn được những công ty đầy đủ cả 6 point trên thì rất khó, nếu công ty nào có đủ 4/6 yếu tố thì mình cũng ứng tuyển thử. 2.3 Tích cực tự làm các project để PR bản thân Hồi mới bắt đầu xin việc, mình không hề nhận ra tầm quan trọng của việc tự làm các project. Sau khi tham gia phỏng vấn tầm 2 công ty, hầu như công ty nào cũng hỏi mình đã build được gì rồi? May mắn là mình có cơ hội nửa năm làm ở Hachi-X, cộng thêm việc tự build trang portfolio cá nhân nên mình cũng có cái để PR. Vì vậy, mình rất khuyến khích các bạn kohai đang xin việc thì nên build trang portfolio cho bản thân và tự build tầm 3 – 4 project nhỏ cho mình (làm một mình hoặc làm theo team đều được). Những project này sẽ là một điểm cộng siêu to đối với nhà tuyển dụng. Lưu ý là khi PR các project bạn đã làm thì bạn nên giải thích lý do vì sao bạn muốn làm project đó nhé. 2.4 Cày code và dùng GitHub để lưu code Vì đặc thù ngành IT nên các công ty đều muốn kiểm tra xem bạn có biết code hay không. Mình nghĩ việc xác định coding level của ứng viên cũng là một điểm quan trọng trong việc tuyển dụng. Luyện coding như thế nào? Ngoài việc chăm chỉ học các môn lập trình trên trường, các bạn nên làm thêm các bài code trên các trang luyện code như là hackerrank, paiza.jp. Mình thấy nhiều công ty Nhật có vòng đầu tiên là coding, nội dung bài code + level của nó tương đương các bài rank B trên paiza. Nhiều công ty cũng hỏi về tài khoản github của bạn để vào xem coding style và coding level của bạn. Hãy public một vài project bạn thấy tự tin để họ có thể xem được nhé. 2.5 Sử dụng đa dạng các trang đi xin việc Khi sử dụng nhiều service thì mình cũng tăng cơ hội tiếp cận các công ty, dưới đây là các service mình đã dùng: Rikunabi + Mynabi: 2 trang có lượng người dùng rất đông đảo, có nhiều công ty thuần Nhật trên đó. Mình dùng để kiếm vài công ty đi One day intern. Sau một hồi sử dụng thì mình thấy trên này nhiều công ty không phù hợp với mình. Mình thích những công ty không dùng SPI để xét tuyển, tự do về giờ làm, môi trường làm việc cởi mở, tự do về trang phục (không cần mặc suit), công ty có định hướng ra quốc tế…. Có vẻ trên Rikunabi + Mynabi mình sẽ khó tìm được công ty ưng ý nên mình đã không dùng 2 trang này nữa. paiza.jp: Trang luyện code, PR khả năng code, đăng profile bản thân lên để các nhà tuyển dụng chú ý và gửi thư mời. Qua nền tảng này có tầm 5-6 công ty gửi thư mời mình để thảo luận về công việc (面談), công ty hiện tại mình nhận lời mời làm việc (内定) cũng thông qua nền tảng này. LabBase: Cho dân rikei PR công trình nghiên cứu (学会発表), các project đã làm … Qua nền tảng này mình nhận được thư mời của tầm 4 công ty. LinkedIn: Những công ty có HR là người Việt rất hay dùng MXH này. Qua nền tảng này mình kết nối với 1 công ty. Lợi ích chung của các service này là các bạn có thể được miễn phần Coding hoặc nộp hồ sơ (エントリーシート). 2.6 Dùng Google Calendar để lưu deadline các công ty Khi xin nhiều công ty, bạn sẽ rất khó quản lý deadline. Vậy nên khi biết deadline nộp CV hay làm coding, mình khuyến khích bạn lưu lại trên Google Calendar và check lịch mỗi ngày để có sự chuẩn bị chỉnh chu hơn. Nếu quản lý không tốt, bạn trễ hạn làm coding hay nộp cv, hoặc đến lịch phỏng vấn nhưng bạn lại quên thì điều này rất không ổn (やばい…）. Bạn sẽ bị trừ điểm rất nặng trong mắt của nhà tuyển dụng. Bonus thêm là trong các buổi phỏng vấn online, bạn nên vào phòng họp trước 5-10 phút. Điều này cũng là một điểm cộng trong mắt nhà tuyển dụng. 3. Review các công ty mình đã apply 3.1 Avinton Link: https://avinton.com/careers/ Nội dung công việc: làm về các service liên quan đến AI. Các bạn có hứng thú với vị trí AI engineer hay Data Science có thể tham khảo. Đây là công ty đầu tiên mình apply, và trượt sau khi làm bài test Toán 100 câu trong thời gian 80 phút (hình thức bài thi giống SPI). 3.2 Sola Link: https://recruit.sola-air.com/ Nội dung công việc: Làm web service, làm mobile app Công ty này chế độ rất tốt, lương rất cao. Mình đã nộp hồ sơ và bị loại ngay vòng đầu tiên với lý do “Công ty chúng tôi không có vị trí nào phù hợp với bạn!?”. Đến giờ mình vẫn chưa hiểu vì sao mình trượt công ty này. 3.3 GA-technologies Link: https://www.ga-tech.co.jp/careers/students/engineer/ Nội dung công việc: công ty làm về Tech trong lĩnh vực bất động sản. Ngoài ra công ty có định hướng mở rộng ra các ngành ngân hàng hay bảo hiểm. Hiện công ty đã có chi nhánh ở Mỹ và có công ty liên kết ở Trung Quốc. Công ty có kế hoạch mở chi nhánh ở Thái Lan nhưng phải tạm hoãn vì dịch bệnh. 3 điều mình thấy hấp dẫn ở công ty: Chương trình Bootcamp đào tạo nhân viên trong vòng 1 năm trước lúc đi làm. Đỗ được chương trình này bạn sẽ được up thêm 60 man 1 năm. Môi trường làm việc của công ty rất open, nhân viên có thể chọn khung giờ làm việc trong ngày cho phù hợp bản thân (miễn đủ 8 tiếng là OK). Lương cơ bản của công ty cũng khá cao, chế độ support nhân viên cũng khá đầy đủ (xem link trên để biết thêm thông chi tiết). Ngoài ra, mình thấy quan hệ trong công ty (人間関係) cũng khá ổn. Lúc đang phỏng vấn (選考), nếu có thắc mắc gì muốn trao đổi mình có thể nhắn tin trực tiếp cho anh Sempai phụ trách review coding hay các chị HR, nếu muốn video call cũng có thể inbox rồi đặt lịch meeting. Hiện tại mình đang tham gia chương trình Bootcamp của công ty, mỗi ngày đều được sempai review code rất tận tình, mỗi tháng mình sẽ có lịch review với sempai phụ trách, với sếp bự Chief Development Officer（最高開発責任者) của công ty. Qua các buổi thảo luận này, mình đã giải quyết được những vấn đề bản thân đang gặp phải, đồng thời đề ra được những mục tiêu phát triển để trở thành một Full-stack Developer. Bạn nào muốn biết thêm về công ty này hay có dự định apply thì inbox mình, mình hứa sẽ support tận tình. 3.4 Money Forward Link: https://corp.moneyforward.com/recruit/ Nội dung công việc: công ty làm về Fintech – quản lý tiền. Công ty có nhiều app quản lý chi tiêu cá nhân trên Appstore và được review điểm khá cao. Công ty này có môi trường làm việc trẻ trung, lương cao, nội dung công việc khá thú vị. Công ty này có chi nhánh khá lớn ở TP Hồ Chí Minh, mình thấy công ty này rất ổn cho mục tiêu sau này quay về Việt Nam. Mình pass vòng coding với vòng hồ sơ, đang lúc chờ lịch phỏng vấn vòng 1 thì được nhận vào công ty GA-technologies nên mình xin hủy hồ sơ ứng tuyển (選考辞退) Điểm trừ của công ty này là HR trả lời mail rất lâu. Mình mail book lịch phỏng vấn vòng 1 mà gần 2 tuần sau bên HR mới hồi âm. 3.5 Sun Asterisk Link: https://sun-asterisk.com/recruit/ Nội dung công việc: công ty làm về DX Transform – chuyển đổi số, có các service để giúp các công ty khác trong việc chuyển đổi số. Môi trường làm việc của công ty này cũng rất tự do và thoải mái đúng kiểu mình thích. Nội dung công việc cũng rất OK, bạn có thể thử thách mình ở nhiều mảng như AI, IoT hay Web developer. Ngoài ra, công ty có chi nhánh rất to ở Việt Nam nên rất ổn cho mục tiêu sau này quay về Việt Nam của mình. Mình biết đến công ty thông qua LinkedIn, chị HR tên Thanh của công ty đã inbox mình để trao đổi về công việc. Mình pass vòng hồ sơ, đang lúc chờ lịch phỏng vấn vòng 1 thì nhận được offer của công ty GA-technologies nên mình xin hủy hồ sơ ứng tuyển. Bonus: Những công ty mình rất thích nhưng do biết đến những công ty đó khá muộn nên mình không kịp apply. 3.6 Cookpad Link: https://info.cookpad.com/careers/new-graduates/ Công ty này chắc bạn đã từng nghe qua rồi, công ty này làm Tech service trong việc chia sẻ công thức nấu ăn. Ngoài ra công ty này có nhiều service khác về siêu thị online (ネットスーパー) Mình là một đứa khá cuồng việc nấu nướng nên thấy công ty này là mình mê luôn. 3.7 カカクコム Link: https://kakaku.com/info/recruit/job/graduate.html Công ty có nhiều service hay ho như 購買支援サイト 価格.com, レストラン検索・予約サイト 食べログ, 求人情報の一括検索サイト 求人ボックス…vào công ty này chắc được động tay vào nhiều mảng lắm! 3.8 Visional Link: https://newgrads.visional.inc/ Công ty này cũng làm về DX – chuyển đổi số. Điều hấp dẫn mình là công ty này lương rất cao (600man/năm) cho người mới ra trường! Môi trường làm việc của công ty cũng rất OK. 3.9 Sansan Link: https://jp.corp-sansan.com/newgrads/ Công ty này nổi tiếng về service matching business dựa vào app quản lý danh thiếp, ngoài ra công ty cũng đang triển khai các service khác trong lĩnh vực chuyển đổi số. 4. Lời kết Hy vọng bài viết này có ích cho các bạn đang đi xin việc. Nếu có thắc mắc gì các bạn có thể inbox cho mình, mình sẽ hỗ trợ các bạn. Link bài viết trên blog cá nhân -> https://toyohashi.github.io/find-job/

Đây là chia sẻ của mình về nghề lái xe tải nội địa ở Nhật. Mình làm hỗ trợ điều xe tải 4 tấn, 10 tấn và các thủ tục xuất nhập khẩu ở Nhật. Rất mong có cơ hội kết nối với mọi người. Phần 1: Nhân viên điều hành và quản lý xe tải nội địa Bằng cấp yêu cầu Bằng lái xe tải các loại. Thường thì các tài xế xe tải cũng sẽ học luôn bằng lái xe nâng. Tùy theo loại hàng hóa mà sẽ cần thêm một số loại bằng cấp khác tương ứng. Năng lực yêu cầu Sức bền. Khả năng thức khuya dậy sớm, chịu được khổ cực… Sức khỏe để mang vác, lái được xe nâng… Chịu được áp lực trên những chuyến đi dài, xa gia đình… Môi trường làm việc Hầu như ở tất cả các quốc gia khác mà mình biết, nghề lái xe tải đều trong tình trạng lương thấp, làm việc liên tục nhiều giờ đồng hồ, đối mặt với nhiều khó khăn, vất vả.  Vậy thì công việc lái xe tải ở Nhật thì thế nào? Ngoài lương thưởng thấp, nhân viên lái xe tải còn phải đối mặt với tiền phạt + đền bù. Các tài xế phải chịu trách nhiệm hoàn toàn với lượng hàng hóa trên xe, trách nhiệm với chính chiếc xe mình điều khiển. Thời gian làm việc Thời gian làm việc của một tài xế xe tải không chỉ tính bằng thời gian lái xe tải mà còn thêm vào trăm tỉ thứ thời gian đi kèm. Ví dụ: thời gian kiểm tra xe; thời gian bốc dỡ hàng hóa; thời gian chờ đến lượt để bốc dỡ hàng ở các nhà máy, cửa hàng; thời gian nghỉ giữa chặng do luật pháp quy định; thời gian làm thêm… Tất cả những thời gian này cộng lại khiến lái xe tải là công việc có thời gian lao động dài hơn nhiều so với các nghề khác.  Nếu như ở các công việc khác có thời gian lao động vào khoảng 2100 giờ/1 năm thì lái xe tải là 2500 – 2600 giờ/1 năm . Chênh nhau lên đến 500 – 600 giờ/1 năm. Như vậy, tính ra mỗi tháng  tài xế xe tải phải làm việc nhiều hơn thời gian lao động trung bình là 40 – 50 giờ.  Với lái xe tải đường gần, ưu điểm là có thể về nhà hàng ngày . Đổi lại là phải ngủ sớm để thức dậy đi lấy hàng vào lúc 2 – 3 giờ sáng mới có thể kịp giao hoặc trả hàng vào sáng sớm hôm sau. Còn với lái xe đường dài, tài xế thường phải xa gia đình vài ngày hoặc lâu hơn , sống hoàn toàn trên chiếc xe tải… Lương thưởng, phạt Với thời gian lao động dài, mọi người sẽ nghĩ lương thưởng của các bác tài xe tải hẳn sẽ rất cao? Nhưng thực tế lại trái ngược hoàn toàn. Thu nhập trung bình của các ngành khác rơi vào khoảng 4.500.000 – 5.000.000 Yên/1 năm, nghề lái xe tải hạng trung chỉ là 3.900.000- 4.200.000 Yên/1 năm, lái xe tải hạng nặng là 4.180.000 – 4.600.000 Yên/1 năm. Khi so sánh chúng ta thấy sự chênh lệch giữa thời gian làm việc và lương thưởng là rất lớn. Ngoài lương thưởng thấp, nhân viên lái xe tải còn phải đối mặt với tiền phạt + đền bù. Các tài xế phải chịu trách nhiệm hoàn toàn với lượng hàng hóa trên xe , trách nhiệm với chính chiếc xe mình điều khiển. Các công ty vận tải đa phần không mua bảo hiểm cho hàng hóa và bảo hiểm xe. Chẳng hạn trong lúc điều khiển xe xảy ra tình trạng khẩn cấp khiến tài xế phanh gấp hay vô ý gây hư hỏng cho xe tải, hàng hóa thì lái xe sẽ phải đền bù thiệt hại. Có công ty sẽ hỗ trợ phần nào nhưng phần nhiều thì nhân viên điều khiển chiếc xe tải đó vẫn phải chịu. Do thiếu nhân lực trầm trọng nên nghề lái xe tải hầu như chỉ cần ứng tuyển là sẽ được nhận vào làm. Tình trạng già hóa ở lái xe và tình trạng cầu không có cung Nếu chẳng may mọi người nhận hàng hay giao hàng trễ thì hãy thông cảm cho các bác lái xe nhé, vì vốn dĩ họ cũng đã rất cố gắng rồi… Với thời gian làm việc dài, lương bổng thấp thì không khó để hình dung ra giới trẻ Nhật ngày nay không mấy mặn mà với nghề lái xe tải này. Hiện tại các tài xế xe tải đa phần là bậc trung và cao tuổi. Trong khi độ tuổi lao động trung bình ở các ngành là 43 tuổi thì với tài xế xe tải là 46 tuổi cho lái xe hạng trung, đường ngắn và 48.5 tuổi cho lái xe hạng nặng, đường dài . Vấn đề tài xế cao tuổi cũng gây ra rất nhiều tai nạn thương tâm. Do người cao tuổi thường dễ gặp vấn đề về tim mạch nên khi xảy ra sự cố sẽ kéo theo các sự cố liên hoàn nghiêm trọng. Các bạn thấy xe tải ở đâu thì nên tránh xa thì hơn. Do thiếu nhân lực trầm trọng nên nghề lái xe tải hầu như chỉ cần ứng tuyển là sẽ được nhận vào làm. Tỷ lệ trúng tuyển công việc ở các ngành khác trung bình chỉ vào khoảng 0.97% thì ở nghề lái xe tải là 1.83% , gấp đôi mặt bằng chung. Nhìn chung lái xe tải ở Nhật là một nghề có rất nhiều khó khăn, vất vả nhưng các bác tài thường rất tốt bụng và nhiệt tình. Lúc trước khi làm với các bác lái xe, mình thường xuyên được cho rất nhiều đồ cũng như nhận được sự giúp đỡ… Nếu chẳng may mọi người nhận hàng hay giao hàng trễ thì hãy thông cảm cho các bác lái xe nhé, vì vốn dĩ họ cũng đã rất cố gắng rồi. Kết Trên đây là một vài thông tin cơ bản về lái xe tải ở Nhật, các thông tin so sánh được mình lấy từ bản điều tra của bộ lao động Nhật. Các bạn muốn xem thêm các thông tin khác xin vào link dưới đây.   https://driver-roudou-jikan.mhlw.go.jp/national/ Ở phần tiếp theo mình sẽ phân tích các yếu tố vì sao các bác lái xe lại đối mặt với tình trạng như thế này và tình trạng chung của ngành vận tải bằng xe tải. Nếu thấy hay các bạn thấy có ích thì cho mình một tim nha. Thân ái!

Sau đây là những chia sẻ cơ bản của mình về nghề điều hành và quản lý xe tải nội địa tại Nhật. Mình làm hỗ trợ điều xe tải 4 tấn, 10 tấn và các thủ tục xuất nhập khẩu ở Nhật. Rất mong có cơ hội kết nối với mọi người. Cách thức hoạt động Xu hướng trước đây là các công ty lớn thường có một trung tâm điều hành xe tập trung. Tất cả các nhân viên điều hành và quản lý xe tải sẽ tập trung tại đây để dễ trao đổi công việc với nhau. Tuy nhiên, cách làm này có hạn chế là khiến cho người điều xe khó quản lý trực tiếp tại bãi xe, dễ dẫn đến sai sót; khó giao tiếp được với các tài xế. Vì thế, hiện nay các công ty thường bố trí trực tiếp nhân viên điều hành và quản lý xe tại các bộ phận rải rác. Bằng cấp yêu cầu Bằng quản lý vận tải 運行管理 (unko kanrisha). Năng lực yêu cầu Khả năng ghi nhớ toàn bộ bản đồ, các con đường lớn nhỏ ở Nhật Bản. Khả năng nghe nói siêu nhanh. Một đặc điểm của người điều xe ở Nhật là thường nói rất nhanh. Cầm điện thoại từ sáng đến tối, giao tiếp tốt, chịu được áp lực, xử lý được mọi vấn đề phát sinh. Tài năng thiên bẩm, vì không phải ai cũng có thể một mình điều hành được 30 – 50 xe trong 1 ngày. Người điều được tầm 50 xe thường được gọi là thiên tài! Nội dung công việc quản lý Quản lý và điều hành xe tải, số lượng vào khoảng 30 – 50 chiếc.  Tùy theo quy mô công ty mà số xe có thể giảm hoặc tăng. Quản lý số giờ lái, số giờ bốc dỡ hàng hóa, số giờ nghỉ ngơi của lái xe. Đối với người lái xe tải, pháp luật Nhật Bản hiện tại quản lý chặt chẽ số giờ của tài xế. Một số quy định cụ thể như lái xe không được điều khiển xe liên tục quá 4 giờ đồng hồ, sau 4 tiếng lái xe liên tục phải nghỉ 45 phút… Số giờ được phép lái xe, số giờ nghỉ được tính theo ngày, tuần, tháng, quý, năm. Nếu không quản lý tốt công ty có thể bị phạt theo quy định pháp luật Nhật Bản.  Kiểm tra nồng độ cồn.  Đối với lái xe tải đường gần phải kiểm tra lượng cồn 2 lần/ 1 ngày trước và sau khi lái xe. Với lái xe đường dài là 3 lần/ 1 ngày. Nhân viên quản lý có nghĩa vụ kiểm tra lái xe đã kiểm tra nồng độ cồn hay chưa. Kiểm tra và xử lý khi tài xế vi phạm, tổ chức các buổi họp về an toàn trong tháng… Vẽ giấy chỉ đường cho lái xe đường dài.  Theo quy định của Nhật Bản, với tài xế xe tải đường dài không thể quay về nhà xe trong  khoảng 2 ngày trở lên thì hàng ngày nhân viên quản lý có nghĩa vụ phải vẽ, chỉ dẫn đường 運行指示書 (unko shijisho) cho lái xe. Mỗi bên sẽ cầm 1 bản và xác nhận hàng ngày. Quản lý xe tải, cho xe đi trùng tu, đại tu theo quy định. Người điều hành quản lý xe tải có nghĩa vụ kiểm tra các xe trước khi xuất phát xem xe có vấn đề gì không và khắc phục khi có sự cố. Ngoài ra, xe tải ở Nhật tùy theo trọng lượng mà thời gian làm kiểm tra có được chạy trên đường hay không cũng sẽ khác nhau. Cơ bản là kiểm tra định kỳ 3 tháng, 6 tháng, 1 năm… Nhân viên hỗ trợ Vì khối lượng công việc quá nhiều nên thường sẽ có thêm người phụ quản lý một số mục khác.  Nhưng người kiểm tra cuối cùng vẫn là nhân viên điều hành và quản lý xe tải nội địa, cũng chính là người chịu trách nhiệm trước pháp luật khi có sự cố.  Trước đây khi là nhân viên hỗ trợ, công việc chính của mình là quản lý thời gian lái xe, vận tải, tổ chức các buổi họp, kiểm tra nồng độ cồn, kiểm tra xe… Bài tiếp theo mình sẽ viết về công việc nhân viên lái xe tải nội địa. Phần 2: Giới thiệu về nhân viên lái xe tải nội địa Hẹn gặp lại mọi người!

1. Sơ lược về bản thân – Từng học về Server/Network/Security tại VN (ở VN hay gọi là System Administrator). – Học 情報システム開発科 tại 日本電子専門学校 khoá 2017-2019 (năm nhất khoa mình như luyện lò để lấy FE và AP nên mình đỗ FE trong kỳ đầu và trượt AP ở kỳ sau). – Vì bản thân cũng có kiến thức cơ bản IT rồi nên chủ yếu mình trau dồi từ vựng và làm quen với đề thi là chính. Mỗi người sẽ có một cái view khác nhau nên hy vọng sẽ có ích cho mọi người. 2. Tổng quát về kỳ thi Các loại chứng chỉ Chắc hẳn với những bạn đang làm các công việc liên quan tới IT thì đều từng nghe tới FE. Với các bạn 新卒、異業種転職 về IT mà có chứng chỉ này thì lúc xin việc sẽ khá nhàn. Và hơn hết cả 2 chứng chỉ FE, AP đều là chứng chỉ quốc gia nên CỰC kỳ hữu ích khi xin visa. Trừ khi rơi vào công ty có phốt, hoặc hồ sơ bạn đen thì visa mới 1-3 năm, còn đâu thì là 5 năm. Trường mình cũng thuộc trường tốt, nên hôm mình đi nhận thẻ ngoại kiều mới thì có mình và một bạn người Hàn có FE là được 5 năm, mấy bạn còn lại đều 3 năm cả. Ai đang hướng tới 高度人材 thì có 2 chứng chỉ FE, AP là được 15 điểm thì phải. Tuỳ vào công ty thì khi bạn có FE/AP mức lương của bạn sẽ được hỗ trợ thêm. Ví dụ nếu có FE thì 1 tháng hỗ trợ từ 10,000 ~ 15,000; nếu có AP thì 15,000 ~25,000. Có cả 2 thì cộng 2 cái vào, có những chứng chỉ cao hơn thì mức hỗ trợ cũng cao hơn. Đây cũng là 1 cách để tăng thu nhập. 2.1. FE (*link 1) – Tỷ lệ đỗ 25.7% (mỗi năm tỷ lệ thay đổi nên áng chừng tỷ lệ 1:4. Không rõ tỷ lệ này tính cả người bỏ thi không nữa) – 1 năm có 2 lần thi – mùa xuân (ngày chủ nhật thứ 3 của tháng 4) và mùa thu (ngày chủ nhật thứ 3 của tháng 10). – Thi buổi sáng sẽ là trắc nghiệm 80 câu (chọn 1 trong 4 đáp án). Trên 60 điểm là đỗ. Có 1 kỳ thi riêng để có thể miễn đi buổi sáng (có hiệu lực 1 năm). Cảm nhận đề thi khó hơn đề thi chính thức. – Thi buổi chiều vẫn là trắc nghiệm nhưng số đáp án là n. Chọn 5 câu trong tổng số 11 câu. 1 câu ở đây là dài như bài văn mẫu ý các bạn, xong ở giữa sẽ xuất hiện câu hỏi và chúng ta chọn đáp án, trong 1 câu sẽ có khoảng 3-4 câu hỏi. Trên 60 điểm là đỗ. ★ Từ 2020 trở đi là áp dụng hình thức CBT (thi trên máy tính). Ai rõ vụ này thì comment để mình update lên nhé. Và khá nhọ cho các bạn từ sau 2020 là đề thi FE không công khai. ★ Hồi mình thi thì phần câu 2 tới câu 5 có tính xác suất ra được phần nào, nhưng giờ không công khai nữa nên chịu rồi ★ Hồi mình thi là COBOL chứ không phải Python. Làm mình đớ người ra lúc mới vào học…sao lại đi học cái ngôn ngữ tiền sử thế này…nhưng vì COBOL dễ nhất trong 5 câu đó nên khoa mình dạy. Đúng là dễ thiệt. 2.2. AP (*link 2) – Tỷ lệ đỗ 22.3%. – Giống FE 1 năm tổ chức 2 lần thi. – Thi buổi sáng giống FE, trắc nghiệm 80 câu (chọn 1 trong 4 đáp án). Trên 60 điểm là đỗ, không có kỳ thi để miễn thi buổi sáng. Phạm vi đề thi rộng hơn chút, nhưng vững tầm 80% bên FE thì buổi sáng AP qua là cao. – Thi buổi chiều vừa trắc nghiệm vừa viết. Bắt buộc phải nắm vững từ vựng để viết vào chỗ trống. Làm 5 câu trong 11 câu. Câu 1 là bắt buộc, chọn 4 câu trong khoảng từ câu thứ 2 tới 11. Vẫn là trên 60 điểm đỗ. ★ Đợt thi AP thì bạn mình bên Úc qua chơi nên đi chơi miết. Đúng mùa hoa Anh đào rồi đang kỳ nghỉ xuân. Tiết ôn AP thì cũng chỉ lên điểm danh rồi lôi môn khác làm chứ nhìn cái đề rồi bắt viết thấy ớn quá. Giáo viên còn bảo mày viết cái gì vào cũng được, chứ đừng nộp giấy trắng nữa nên cũng không có hy vọng gì đỗ, cứ thế buông thôi. Sau thấy đúng như giáo viên chủ nhiệm bảo là tranh thủ lúc còn đi học thì lấy hết chứng chỉ đi, sau không có thời gian đâu. Sau sách vở 1 đống nhưng có ôn được mấy đâu nên lại trượt lần 2. Cô bé học cùng tiết AP bảo mình lấy luôn mấy cái 高度 cũng được, không cần lấy AP đâu (vì nó biết mình không phải mới học IT, à nó đỗ AP nhé). Nhưng má ơi, lấy cái AP còn trầy trật ra đây lại đi xui dại nhau. 3. Phạm vi đề thi 3.1. FE (*link 3) 3.1.1. Buổi sáng: – テクノロジ系　　５０問 (phần này phải tính toán nhiều, tốn thời gian) – マネジメント系　１０問 (phần lấy điểm) – ストラテジ系　　２０問 (phần lấy điểm) ★ Đề thi có lặp lại nên ôn đề năm cũ cũng ăn được 15-20 câu rồi. Mà như tình hình hiện tại thì đề buổi sáng ôn luôn AP cho nó nhanh chứ nhà làm gì có đề năm gần nhất nữa. 3.1.2. Buổi chiều: – 問1：情報セキュリティ – 問2～問5 ：ソフトウェア、データベース、ネットワーク、ソフトウェア設計 (chọn 2 trong 4) – 問6：データ構造とアルゴリズム – 問7～問11のプログラム言語問題（C/Java/Python/アセンブラ/表計算）(chọn 1 trong 5) ★ Dữ liệu mới nhất không có nên mình nói về hồi mình thi. Trước khi đổi mới thì làm 7 câu trong 13 câu, câu 7, 8 là về chiến lược doanh nghiệp gì đó. Điểm mạnh của mình là Security và Algorithm nên câu 1 và 6 mình ăn điểm. Thêm nữa hồi đó thi COBOL khá là dễ ăn và ăn tủ được 2 câu Database với Network nên pass được. Giờ mình thấy đề theo xu hướng kỹ thuật, điểm cho Algorithm và Program đã chiếm tới 50 điểm nên các bạn cứ code và code thì qua thôi. Mình thấy quyển Algorithm này khá OK, mua sách cũ chỉ vài trăm yên. (*link4). Đề Program mới thì các bạn chọn Python theo xu thế cũng được, nhưng sẽ khá khó trong ôn luyện vì không có đề cũ (không rõ các sách luyện có không?). Né ngay アセンブラ nếu không muốn rớt nhé. Nếu các bạn có hứng thú RE thì cũng có thể trải nghiệm thêm. 3.2. AP (*link 5) 3.2.1. Buổi sáng: – Đại khái giống FE, đề rộng hơn chút. 3.2.2. Buổi chiều: – 問1：情報セキュリティ (bắt buộc) – 問2：経営戦略、情報戦略、戦略立案・コンサルティング技法 (random ra 1 trong 3) – 問3：システムアーキテクチャ – 問4：ネットワーク – 問5：データベース – 問6：組込みシステム開発 – 問7：情報システム開発 – 問8：プログラミング（アルゴリズム） – 問9：プロジェクトマネジメント – 問10：サービスマネジメント – 問11：システム監査 ★ Ai mạnh Algorithm với Network thì ôn từ vựng chắc là viết được. Mình buông xuôi vậy chứ vẫn được 30/100 nên các bạn tự tin lên. Đề AP thì có công khai nên ai vừa đỗ FE thì tranh thủ thôi.  ★ Có mỗi câu 1 là bắt buộc vì vậy, có thể học theo sở thích ở phần này. Ở đây có viết. Vừa có viết từ vựng vào phần trống, vừa có cả viết cả 1 câu. Từ vựng thì họ sẽ có sẵn là từ vựng đó có mấy chữ cái. Câu thì sẽ giới hạn câu có bao nhiêu từ. Tất cả có ô vuông để viết vào. Trắc nghiệm thì nếu có 27 đáp án thì sẽ có đáp án từ A tới Z để lựa. 4. Vũ khí chiến đấu 4.1. FE – Vì mình ôn luyện FE ở trường nên mình có khá ít sách về FE. Bộ ôn buổi sáng của trường mình có đánh dấu trong ảnh 2 (số 1). – Buổi chiều có quyển nè mình thấy khá là OK (*link 6). Hồi mình luyện bìa sách màu xanh lá cây. Ảnh 2 (số 2) (Ai đăng ký Prime Reading trên Amazon thì mình thấy có bản cũ đọc miễn phí). – Hồi mình thi thì có (*link7) để làm đề cũ. 1 tháng làm liên tục thì buổi sáng khá là trôi. Giờ các bạn làm luôn bên AP (*link8) vì FE cũng không cập nhập đề mới rồi. – Quyển này thì trong tiền sách của trường nên được phát, ai quyết tâm lấy trong kỳ thi gần nhất thì có thể mua để xem các đề gần đây ra sao. Sách ra liên tục nên nhớ để ý. (*link9) – Giáo trình chính thức từ Bộ. Mình dùng giáo trình này để luyện từ vựng (*link10). 4.2. AP – Quyển này ôn tổng quát. Giải thích chi tiết các vấn đề luôn. Có keyword cho các bạn muốn tra thêm. Sách ra theo năm, nhớ để ý (*link 11). – Quyển này để luyện đề buổi chiều. Đi vào trọng tâm các vấn đề (*link 12). – Sách nhà TAC thì không bao giờ làm người ta thất vọng. Cảm nhận đề TAC còn khó hơn đề của Bộ ý (*link 13). – Giáo trình chính thức từ Bộ (*link 14). ★ Ai muốn update tình hình công nghệ hay mấy câu đố thì mua bộ WEB+DB PRESS về đọc cũng được. Thi thoảng thấy có các mục quan tâm thì mình mua về. Ảnh 2 (số 3). ★ Những sách mình từng ôn AP. Ai ở gần 日野市 có thể bảo mình cho mượn. Ảnh 2 (số 4). 5. Lảm nhảm – Mình thấy mình đỗ FE ở 1 góc nhìn nào đó thì ăn may khá là nhiều. Kỳ nghỉ hè năm nhất tụi Hàn với Tàu lên trường luyện COBOL ở những tiết bổ sung thì mình lên đúng 1 buổi nộp bài rồi tót đi chơi. Kỳ thi miễn giảm thi sáng mình trượt, có mấy đứa Hàn với Tàu đỗ, nhưng thi chính thức thì mình đỗ, tụi nó trượt. Thầy/anh/em/bạn/bè bảo đi du học có tụi Tàu thì thích lắm, vì tụi nó có nguồn leak đề thi hay tụi nó trâu bò, số má để kéo rank anh em lên cùng. Thực tế lớp mình chúng nó tạ luôn cho anh em DHS. – Mình là đứa trái khoáy nhất lớp, chuyên bật giáo viên. Mình khá ngu trong katakana ở các đoạn trường âm, nên khó quá thì viết tiếng Anh, đương nhiên là giáo viên mình cũng như phần đông người Nhật tiếng Anh không tốt lắm nên cũng claim nhau vài ba lần, hay là thi thoảng mình có hỏi giáo viên chủ nhiệm về việc hack website trường thì có thưởng gì không (bug bounty đó) thì 1 ông bảo không có bug đâu (tự tin dễ sợ) và 1 cô thì bảo có hack thì dùng sandbox nhé. Do nhiều yếu tố nên sau mình cũng không làm gì. Vẫn mong 1 ngày các website trường học có trong Bug Bounty Program nào đó để anh em vừa kiếm tiền vừa giúp trường. – Vừa kết thúc kỳ nghỉ dài xong, cũng xong kỳ thi mùa xuân, đây là thời điểm thích hợp để bắt đầu ôn luyện FE/AP. Anh/chị/em đang nhăm nhe về 1 tương lai được người quen nhờ cài lại Windows OS hay thay mực máy in thì chuẩn bị tốn ¥5700 thôi. 6. Lưu ý đi thi – Mình không biết mọi người như nào, nhưng mình trong ví và hộp bút lúc nào cũng có ít nhất 1 ảnh chân dung 3×4 và hồ dán. Lần mình thi AP cậu bạn đi cùng tuyến tàu tới trường, xong đi chơi luôn vì quên mang ảnh theo để dán. 7. Link tham khảo Link 1: https://www.jitec.ipa.go.jp/1_11seido/fe.html Link 2: https://www.jitec.ipa.go.jp/1_11seido/ap.html Link 3: https://www.fe-siken.com/fehani.html Link 4: https://www.amazon.co.jp/dp/4872689526/ Link 5: https://www.ap-siken.com/aphani.html Link 6: https://www.amazon.co.jp/dp/4865104410 Link 7: https://www.fe-siken.com/ Link 8: https://www.ap-siken.com/ Link 9: https://www.amazon.co.jp/dp/4297118017/ Link 10: https://www.jitec.ipa.go.jp/1_13do…/syllabus_fe_ver7_1.pdf Link 11: https://www.amazon.co.jp/dp/4297117991/ Link 12: https://www.amazon.co.jp/dp/4865752218/ Link 13: https://www.amazon.co.jp/dp/4813295673/ Link 14: https://www.jitec.ipa.go.jp/1_13do…/syllabus_ap_ver6_1.pdf ★ 2 website quan trọng là IPA và siken. IPA công bố chính thức các thay đổi trong đề thi, rồi giáo trình, lịch thi, tất cả mọi thứ, có cả đề cũ nhé. Hệ sinh thái website siken thì tổng hợp đề cũ, đáp án, có cả luyện làm thử random đề các năm với nhau, random theo 分野,…không chỉ mỗi FE, AP mà còn có các kỳ thi cao cấp hơn như SC, DB, NW,…

Xin chào mọi người, hôm nay mình muốn chia sẻ với các bạn hành trình chuyển việc của mình, từ một nhân viên kế toán đến việc trở thành tư vấn viên hệ thống tại Tokyo. Hy vọng rằng câu chuyện này sẽ giúp ích cho các bạn, đặc biệt là những ai đang phân vân giữa việc tiếp tục công việc hiện tại hay tìm kiếm một con đường mới. Mục lục 1. Phân tích kinh nghiệm cá nhân 2. Định hướng tương lai 3. Tìm hiểu về công việc tư vấn 4. Phân tích điểm mạnh và điểm yếu 5. Bắt đầu công cuộc chuyển việc 6. Đăng ký và tạo hồ sơ trên Bizreach 7. Viết CV và chuẩn bị phỏng vấn 8. Phân tích JD (Job Description) 9. Chỉnh Sửa 職務履歴書 Kết luận 1. Phân tích kinh nghiệm cá nhân Trước khi bắt tay vào quá trình tìm kiếm việc mới, mình đã dành thời gian để phân tích kỹ càng về những kinh nghiệm đã tích lũy được trong suốt thời gian làm kế toán tại Nhật. Công việc của mình bao gồm: Lập guideline ngân sách cho các công ty con và tập đoàn, tổng hợp báo cáo và phân tích tình hình tài chính. Quyết toán hàng tháng, nhận báo cáo từ các bộ phận và thực hiện các phân tích sâu về tình hình kinh doanh, sản xuất, hàng tồn kho và lợi nhuận. Tham gia vào dự án chuyển giá, tính toán giá bán và phân bổ chi phí để đảm bảo lợi nhuận hợp lý. Đặc biệt, mình có nửa năm tham gia dự án phát triển phần mềm kế toán cho toàn tập đoàn, ban đầu với vai trò kiểm thử, sau đó tiến sâu hơn vào việc lập đơn vị thống kê và cấu trúc tài khoản kế toán. 2. Định hướng tương lai Để quyết định con đường chuyển việc, mình đã xác định rõ hai điều kiện tiên quyết: Địa điểm : Mình muốn làm việc ở Tokyo để thuận tiện cho cuộc sống cá nhân. Nguyện vọng công việc : Mình có hai nguyện vọng chính. Nguyện vọng đầu tiên là trở thành tư vấn viên tại một công ty tư vấn. Nguyện vọng thứ hai là tiếp tục làm kế toán cho một công ty sản xuất nếu không thành công với lựa chọn đầu tiên. 3. Tìm hiểu về công việc tư vấn Khi nghiên cứu về công việc tư vấn, mình nhận thấy rằng những yếu tố quan trọng mà một tư vấn viên cần có là: Suy nghĩ logic : Có khả năng trình bày vấn đề một cách rõ ràng, ngắn gọn, và có thứ tự. Đưa ra nhiều phương án giải quyết : Tư vấn viên phải cung cấp cho khách hàng các lựa chọn khác nhau để giải quyết vấn đề của họ. Điều thú vị là nhiều công ty không đặt quá nặng về kiến thức kế toán hay IT, bởi vì họ tin rằng những kỹ năng này có thể được đào tạo trong quá trình làm việc. Thay vào đó, họ chú trọng vào tư duy và cách tiếp cận vấn đề của ứng viên. 4. Phân tích điểm mạnh và điểm yếu Điểm mạnh  của mình là khả năng làm việc với các dự án quốc tế, nhờ vào 6 năm kinh nghiệm làm việc với các chi nhánh nước ngoài. Điểm yếu  của mình là kinh nghiệm rải rác: một chút về kế toán, một chút về tài chính và hệ thống IT, nhưng không chuyên sâu vào lĩnh vực nào cả. Ngoài ra, kỹ năng ngôn ngữ của mình, đặc biệt là trong tiếng Nhật và tiếng Anh thương mại, cũng cần cải thiện do đã quen làm việc trong nội bộ tập đoàn mà không quá chú trọng đến ngôn từ. 5. Bắt đầu công cuộc chuyển việc tại Nhật Sau khi phân tích kỹ lưỡng điểm mạnh và yếu, mình đã quyết định đăng ký tài khoản trên Bizreach – một nền tảng tuyển dụng nơi các công ty và headhunter có thể tìm kiếm ứng viên. Chỉ sau 2 tháng kể từ khi bắt đầu tìm việc, mình đã nhận được lời mời từ một công ty tư vấn hệ thống kế toán, hoàn toàn phù hợp với kinh nghiệm đã tích lũy trước đó. Trong quá trình chuyển việc tại Nhật, mình cũng có nhiều buổi phỏng vấn với các công ty nổi tiếng qua các kênh headhunter như KPMG, Abeam, và Hitachi Consulting. Đối với các vị trí kế toán viên tại các công ty sản xuất, mình đã nhận được nhiều lời mời từ các công ty như Kirin, Nisshin và Metabo. 6. Đăng ký và tạo hồ sơ trên Bizreach Hồ sơ trên Bizreach là yếu tố quan trọng nhất giúp mình nhận được những lời mời ứng tuyển từ các công ty. Mình đã đầu tư rất nhiều thời gian để viết một bản mô tả công việc chi tiết, không chỉ đơn giản liệt kê những gì đã làm, mà còn nhấn mạnh vào những thành tựu cụ thể, cùng với các con số minh họa rõ ràng. Trong phần mô tả kinh nghiệm làm việc, mình đã viết rất cụ thể và tỉ mỉ, giống như cách viết bản 職務履歴書. Bizreach cho phép tối đa 2000 chữ và khuyến khích viết trên 600 chữ, nhưng với tính cách hay viết dài dòng, mình đã dùng hết 2000 chữ để trình bày đầy đủ những gì mình đã làm, đặc biệt là không quên "khoe" những thành quả bằng các con số cụ thể, dù đôi khi cũng thấy tự ti vì nghĩ rằng chúng chẳng thấm vào đâu so với các ứng viên khác. Ví dụ, thay vì chỉ viết rằng mình phụ trách đánh giá ngân sách cho các chi nhánh, mình lại cụ thể hóa thành việc phụ trách 7/30 công ty, bao gồm cả PR, trong đó có 1 công ty bán hàng và 1 công ty sản xuất lớn nhất nhì của tập đoàn. Mặc dù liệt kê chi tiết tất cả các kinh nghiệm của mình, từ những công việc mình làm trong 6 năm đến những công việc chỉ kéo dài 1 tháng, nhưng mình không sắp xếp theo thứ tự thời gian. Thay vào đó, mình chọn lựa và sắp xếp theo mức độ mà mình nghĩ nhà tuyển dụng quan tâm. Có những kinh nghiệm mình viết rất chi tiết, nhưng có những kinh nghiệm chỉ ghi ngắn gọn. Phần kỹ năng, Bizreach khuyến khích liệt kê trên 10 kỹ năng, nhưng mình thì ghi gần 30 vì tính cách không thể gọn gàng hơn. Đặc biệt, mình không sử dụng các gợi ý sẵn của Bizreach mà tự viết theo ngôn ngữ của riêng mình, kèm theo số năm kinh nghiệm với từng kỹ năng. Ví dụ: "kỹ năng phân tích lợi nhuận", "kỹ năng lập ngân sách 6 năm"... Nhưng nếu chỉ có 1 tháng kinh nghiệm, mình sẽ không dại gì ghi kèm số năm. Trường hợp này, mình chỉ ghi tên kỹ năng mà bỏ qua phần thời gian. Ngoài ra, mình cũng chú ý nhiều đến cách diễn đạt và sắp xếp thông tin sao cho rõ ràng, dễ hiểu. Kết quả là mình đã nhận được khá nhiều lời mời ứng tuyển từ các công ty, nhưng mình chỉ ứng tuyển và phỏng vấn ở những công ty mà mình thực sự yêu thích. 7. Viết CV và chuẩn bị phỏng vấn Khi chuyển việc, việc viết và chuẩn bị 職務履歴書 là bước rất quan trọng. Mình đã chuẩn bị hai phiên bản: Bản gốc : Đây là bản mình liệt kê đầy đủ các kinh nghiệm làm việc theo cấu trúc rõ ràng và chi tiết. Bản chính thức : Sau khi nhận được lời mời ứng tuyển, mình sẽ chỉnh sửa lại 職務履歴書 sao cho phù hợp với từng vị trí công việc cụ thể. Bản gốc (draft) Trong bản gốc, mình ghi lại toàn bộ kinh nghiệm công việc, dù là những kinh nghiệm nhiều năm hay chỉ 6 năm, mình đều viết chi tiết theo cấu trúc tiêu chuẩn (xem hình 1). Nội dung bao gồm: 業務タイトル (tiêu đề công việc), 業務目的/概要 (mục tiêu và tóm tắt công việc), 自分担当内容 (phần mình phụ trách), 成果/工夫したこと (kết quả và những sáng tạo mình đã thực hiện). Có rất nhiều mẫu để lựa chọn, nhưng không phải mẫu nào cũng phù hợp. Đôi khi việc chọn sai mẫu có thể khiến nhà tuyển dụng không hiểu rõ hết kinh nghiệm của bạn. Ví dụ như lần đầu mình chọn một mẫu không phù hợp (xem hình 2), dẫn đến việc mình trượt từ vòng loại mặc dù công ty nhỏ và vị trí kế toán không quá khó. Đó là một bài học lớn cho mình. Mình cũng nhận thấy nhiều người bạn đang trong quá trình chuyển việc mắc lỗi tương tự: chỉ đơn thuần liệt kê công việc đã làm và kết quả đạt được. Theo mình, điều quan trọng là phải miêu tả rõ ràng dự án hoặc nhóm bạn tham gia, giúp nhà tuyển dụng thấy được tầm quan trọng và quy mô công việc, từ đó nhấn mạnh vai trò của bạn trong đó. Chẳng hạn, thay vì chỉ viết "tôi tham gia kiểm thử (test user) cho dự án phát triển phần mềm kế toán của tập đoàn", mình sẽ thêm chi tiết về quy mô dự án: "Dự án lớn áp dụng cho 30 công ty con trong tập đoàn, kéo dài 10 năm, do công ty ABC phụ trách…" để PR bản thân. Dù chỉ là một test user, mình vẫn muốn nhà tuyển dụng hiểu rằng dự án đó có quy mô rất lớn và quan trọng. Bản chính thức cho từng công việc Sau khi nhận được lời mời ứng tuyển, mình sẽ điều chỉnh và hoàn thiện bản 職務履歴書 để phù hợp với yêu cầu cụ thể của từng công ty. 8. Phân tích JD (Job Description) Trước khi viết bản miêu tả kinh nghiệm làm việc 職務履歴書 cho từng vị trí ứng tuyển, việc phân tích JD (Job Description) là rất quan trọng. Mục tiêu là để hiểu rõ nhà tuyển dụng đang tìm kiếm điều gì cho vị trí đó và làm sao để điểm mạnh của mình trở nên phù hợp nhất. Thực ra, đây là cách để “PR” bản thân một cách hiệu quả, thu hút sự chú ý của nhà tuyển dụng. Mọi người đều biết rằng cần phải tập trung vào những gì nhà tuyển dụng cần, chứ không phải chỉ là “PR” những gì mình có. Tuy nhiên, điều khó khăn là không phải lúc nào cũng rõ ràng những yêu cầu cụ thể từ phía nhà tuyển dụng. Vì vậy, trước khi tìm ra những điểm mạnh để “PR”, hãy phân tích JD một cách kỹ lưỡng. Nếu bạn chuyển việc trong cùng ngành, mọi chuyện sẽ dễ dàng hơn vì bạn đã có ít nhiều hiểu biết về nội dung và yêu cầu công việc. Chẳng hạn, khi Nisshin gửi JD cho vị trí tài chính tại một công ty con ở nước ngoài, mình đã phân tích các kỹ năng tài chính kế toán cụ thể cần thiết, cũng như kinh nghiệm làm việc với người bản địa và cách đảm bảo deadline khi làm việc với các quốc gia ở múi giờ khác. Từ đó, mình nhận ra điểm mạnh của mình là 6 năm kinh nghiệm làm việc với các công ty nước ngoài và tập trung vào việc “PR” kinh nghiệm quản lý ngân sách của mình trong lĩnh vực tài chính. Đối với các công ty đề nghị vị trí tư vấn viên IT liên quan đến hệ thống kế toán, tình hình lại phức tạp hơn. Khi chuyển trái ngành, mình không nắm rõ công việc cụ thể để “PR”, chỉ có những kiến thức chung về tư vấn như khả năng suy nghĩ logic và chuyên môn. Do đó, mình đã tìm hiểu thêm trên mạng về công việc này và tự suy đoán những yêu cầu bên ngoài khả năng tư duy logic, ví dụ như khả năng làm việc theo dự án và đảm bảo deadline, tùy thuộc vào vai trò trong dự án mà cần kiến thức kế toán và IT ở mức độ nào. Trong trường hợp này, mình không thể “PR” kinh nghiệm làm việc với nước ngoài hay đánh giá ngân sách như trước. Thay vào đó, mình quyết định nhấn mạnh kinh nghiệm nhỏ nhoi 2-3 tháng làm dự án phần mềm với ABC. Phân tích JD để tìm ra những điểm mạnh cần “PR” là bước quan trọng nhất trong quá trình chuyển việc. Nếu bạn chuyển trong cùng ngành, mọi thứ sẽ đơn giản hơn; còn nếu chuyển trái ngành, hãy tìm hiểu trên mạng hoặc hỏi những người có kinh nghiệm trong ngành. Thậm chí, trước buổi 面談 (phỏng vấn) với nhân sự, bạn có thể dò hỏi để chuẩn bị tốt hơn. Thông thường, sau khi được liên hệ qua Bizreach, các công ty sẽ tổ chức một buổi 面談 với nhân sự. Đây không phải là phỏng vấn chính thức mà là cơ hội để họ giải thích chi tiết về nội dung công việc và giải đáp những thắc mắc của bạn. Nếu buổi 面談 diễn ra suôn sẻ và bạn thấy thích hợp, bạn mới quyết định ứng tuyển. Trong buổi 面談 này, mình luôn hỏi nhân sự về những yêu cầu quan trọng nhất đối với ứng viên. Theo mình, bạn không nên chỉ dựa vào những điều có trong JD, vì chúng thường khá chung chung và không có điểm nhấn. Chẳng hạn, nếu trong JD ghi rõ cần ứng viên có chứng chỉ kế toán Boki 2 hoặc CPA nhưng bạn không có bất kỳ bằng cấp nào, đừng ngần ngại hỏi: "Em không có bằng cấp nào nhưng vẫn được mời phỏng vấn, vậy anh chị cần điều gì nhất ở những ứng viên ạ?" Có lần, nhân sự cho biết những chứng chỉ đó có thể học được, nhưng họ cần ứng viên có kỹ năng mềm hơn. Mình quên mất chi tiết cụ thể, nhưng chắc chắn rằng việc hỏi và tìm hiểu sâu hơn về yêu cầu sẽ giúp bạn nổi bật hơn so với các ứng viên khác. 9. Chỉnh Sửa 職務履歴書 Làm mỗi bản để nhấn mạnh điểm nhà tuyển dụng cần Sau khi phân tích JD và xác định những điểm mạnh phù hợp để “PR”, mình bắt tay vào việc chỉnh sửa 職務履歴書 dựa trên bản gốc draft. Mỗi vị trí mình ứng tuyển, mình sẽ làm một bản riêng, dù cùng chuyên ngành kế toán. Có những công ty cần kinh nghiệm làm việc với nước ngoài, trong khi có công ty lại yêu cầu kinh nghiệm phân tích. Dưới đây là một số lưu ý khi chỉnh sửa: Thời gian trình bày: Nội dung công việc vẫn được viết theo timeline như bản gốc, nhưng mình sẽ điều chỉnh dựa trên những gì mình muốn nhấn mạnh. Tùy theo từng job mà mình có thể sắp xếp theo thời gian từ xa đến gần, hoặc từ gần đến xa. Chọn lọc nội dung PR: Với những công việc mình muốn “PR”, mình giữ nguyên theo bản gốc. Còn những công việc không cần thiết, mình sẽ rút ngắn lại, giúp nhà tuyển dụng không bị quá tải và dễ dàng nhận diện kinh nghiệm mà mình muốn nhấn mạnh. Tùy chỉnh phần 得意分野 và 自己PR: Đương nhiên, phần 得意分野 (lĩnh vực sở trường) và 自己PR (giới thiệu bản thân) cần phải được điều chỉnh cho phù hợp với từng vị trí ứng tuyển. Ai cũng biết điều này, nhưng điều quan trọng hơn là phần giới thiệu sơ lược về bản thân. Mọi người nên sửa đổi theo từng vị trí để khéo léo nhấn mạnh những điểm mà mình muốn “PR”. Việc chỉnh sửa 職務履歴書 một cách tỉ mỉ sẽ giúp bạn nổi bật hơn trong mắt nhà tuyển dụng và tăng cơ hội thành công trong quá trình ứng tuyển. Kết luận Chuyển việc không phải là quá trình dễ dàng, nhưng nếu bạn biết cách phân tích bản thân, hiểu rõ yêu cầu của công việc mới và tập trung vào những điểm mạnh phù hợp, thì việc đạt được nguyện vọng sẽ trở nên khả thi hơn. Hy vọng câu chuyện của mình sẽ mang lại động lực và thông tin hữu ích cho các bạn đang trong quá trình chuyển việc. Hẹn gặp lại ở bài viết tiếp theo, nơi mình sẽ chia sẻ chi tiết về quá trình chuẩn bị phỏng vấn và cách mình vượt qua các buổi phỏng vấn khó khăn nhé! *Bài viết được biên tập lại từ bài viết gốc của tác giả Xuka Sakura trên Group Facebook: Đi làm tại Nhật VPJ

Giới thiệu về bản thân Hello mọi người, Mình là Minh, 32 tuổi, đã làm Software Engineer khoảng 10 năm. Công ty trước là một startup về FinTech mà kể tên chắc chẳng ai biết, và trước nữa là Mercari, 1 công ty có môi trường và đãi ngộ tốt, mà có thể bạn đã nghe qua nếu bạn làm Tech ở Tokyo. Lần này mình sẽ chia sẻ về một chủ đề mà lẽ nhiều bạn làm Tech quan tâm: phỏng vấn Google, hay nói rộng hơn là phỏng vấn GAFA/ GAFAM/ FAANG. Định nghĩa GAFA GAFA là cái gì? Đây là viết tắt của Google Apple Facebook Amazon GAFAM có thêm Microsoft. FAANG cũng tương tự với N là Netflix, tựu chung lại là những công ty công nghệ lớn của Mỹ. Những công ty này trả lương cho kỹ sư tương đối hậu hĩnh, thường sẽ cao hơn mức lương cơ bản tại Nhật. Và các kỹ sư thường rất thích vào những chỗ đấy vì 1) danh tiếng và 2) mức lương nói trên. Thẳng thắn mà nói thì ai cũng quan tâm đến lương đúng không nào. Lương của GAFA ra sao thì các bạn có thể lên team blind ( https://www.teamblind.com/ ) để xem. Mình cũng không phải là ngoại lệ, tuy nhiên mình biết thừa là với 1 tháng ngồi chơi và một cái profile LeetCode trống không, cũng không từng tham gia thi thố huy chương nọ kia thì cơ hội là không có. Tuy nhiên mình cũng đã thử sức một lần, đương nhiên là đã tạch, nhưng qua đó cũng rút ra nhiều điều mà có lẽ sẽ có ích cho bạn đọc. Resume và quy trình phỏng vấn Mình không rõ Resume cho GAFA có phải đặc biệt gì không, nhưng mình chỉ có một cái Resume có sẵn và vẫn dùng cho cho mọi công ty. Resume của mình viết bằng tiếng Anh, gói gọn trong 1 trang duy nhất và viết ngắn gọn, súc tích hết mức có thể. Mình đã hỏi trước người quen trong Google và được biết nộp Resume trực tiếp hầu như sẽ bị … lơ. Google nhận được rất nhiều Resume lại mọi thời điểm, vì vậy để chắc chắn qua vòng loại bạn cần (1) Có bạn là kỹ sư ở bên trong Google refer cho (2) Có quen biết với Recruiter của Google. Lần này mình không chuẩn bị kỹ và chỉ định thử nên không dùng cách (1) (khá ngại cho người refer mình, bạn biết đấy). Vậy là đã chọn cách (2), vì hồi ở Mercari có một 1 lần Recruiter của Google nhắn tin trên LinkedIn, nên mình ping ngược lại. Kết quả là… sau khoảng 1 tuần đã có một Recruiter khác của Google liên lạc lại. Tadaa Vì bạn Recruiter lần này khác với bạn mình đã ping , nên không hiểu cách (2) thật sự có tác dụng, hay là do profile/resume của mình tốt quá nên thành ngoại lệ (tự ảo tưởng để lấy tinh thần) Vậy là qua được bãi gửi xe rồi nhé. Giờ xách mông lên đi làm khoảng 10 bài LeetCode. Recruiter Screening và chuẩn bị Sherry nói chuyện rất nhẹ nhàng, giọng rất hay. Bạn ấy giới thiệu sơ qua về trình tự phỏng vấn, về cơ bản gồm 3 giai đoạn: Phone Interview (1 vòng phỏng vấn qua Hangout) Onsite Interview (đến công ty làm 5 vòng liên tiếp, trước là đến office của Google kết hợp ăn trưa uống trà, tuy vậy giờ Covid nên tất cả là online hết) Quy trình thẩm định rồi Offer Sherry hỏi mình có muốn …. bỏ qua vòng 1 hay không? Cái quái gì vậy nhỉ? Bỏ qua vòng 1? Như thế chẳng phải lời hơn 1 vòng sao? Phỏng vấn Google vốn rất stress nên bỏ qua 1 vòng là 1 món hời lớn, tuy vậy mình vẫn hỏi lại là bỏ qua hay không thì khác gì nhau. Và câu trả lời là: vòng 1 chủ yếu để ứng viên … khởi động và làm nóng trước khi bước vào loạt onsite đầy cam go. Nếu mình không qua được vòng 1 thì chắc chắn không thể qua được onsite. Sherry muốn tiết kiệm thời gian cho mình nếu mình tự tin. Tất nhiên là mình chọn … xin làm. Rõ ràng mà, mình đâu có tự tin. Tạch sớm tiết kiệm thời gian cho đôi bên. Mà làm bộ nghĩ tui luyện kinh lắm rồi hay sao. Chuẩn bị Sau khi sắp xếp qua lại 1 hồi, có lịch 1 tuần sau lên thớt. Sherry ném cho 1 đống tài liệu chuẩn bị vào mặt mà mình vốn đã kinh hãi lại thêm phần hoảng sợ. Đây nó đây: Cái link thứ 5 bên trên là cái Coding Interview University 167k sao trên Github nhé. Nếu bạn chưa biết thì link đây: https://github.com/…/coding…/blob/main/README.md Riêng cái này thôi học chắc mất 6 tháng. Topcoder, Leetcode, HackerRank…. cuối bảng lại còn có cả ACM-ICPC. Đây là tất cả những thứ có thể liệt kê ra. Thôi kệ ra cứ quay về Leetcode luyện chạy tí cho quen tay vậy. Chắc là giống nhau cả ấy mà, có khi bạn ấy gửi cho …vui. 1 điều nữa là phỏng vấn Google là trên Google Docs , có nghĩa là bạn sẽ không có sự trợ giúp từ IDE hay các bộ toolchain thường ngày. Ok fine. Mình lên Google Docs luyện tập, tắt mấy tính năng rườm rà như tự động sửa chính tả, chỉnh lại font code (mình dùng Consolas) và tăng cỡ chữ lên. Mình đồng thời ghi nhớ những điều chỉnh này để đến khi phỏng vấn có thể chỉnh luôn từ đầu đỡ mất thời gian. Bình thường code có hiển thị màu sắc, giờ sang chế độ đen trắng cảm giác phê phê là. Mình luyện khoảng 20 bài LeetCode nữa, nâng tổng số lên khoảng 30 bài, trong đó hơn nửa là Medium, còn lại là Easy. Ngày lên thớt cuối cùng cũng đến. Mình tắm rửa sạch sẽ cho tỉnh táo, nốc nguyên 1 cốc cà phê. P hone Interview Hoá ra mọi lo lắng về Google Docs là thừa. Google Docs dành cho phỏng vấn… không giống Google Docs. Đó là một bản có hiển thị màu sắc cho từng ngôn ngữ, và ấn xuống dòng có lùi dòng! Nói chung giống như bạn code Sublime Text vậy. Chỉ đơn giản là không có autocompletion. Bạn thậm chí có thể chọn ngôn ngữ mong muốn. Phỏng vấn mình là 1 anh kỹ sư người Mỹ gốc Á. Ảnh nói tiếng Anh cũng không khó nghe lắm. Hình thức là gọi qua Hangout, chào hỏi, ra đề, làm bài. Về cơ bản thì mình có khoảng 40 phút cho tất cả mọi thứ. Độ khó cỡ Medium của LeetCode. Kết quả Mình bắt đầu khá tốt khi đọc hiểu và xác nhận lại đề, thảo luận phương án khả thi và bắt tay vào viết code. Với trình độ khoảng 20 bài Medium thì có lẽ là khả quan hơn mong đợi. Mình cũng code ra đến cuối nhưng không đủ thời gian sửa những lỗi lặt vặt, dẫn đến anh phỏng vấn phải thêm vài phút để hỏi về độ phức tạp (Big-O notation/ Time and Space Complexity). Nếu mấy thuật ngữ này hơi mới thì các bạn có thể tìm hiểu thêm nhé. Mọi thứ diễn ra vượt quá 150% mong đợi, và có kết quả pass ngay 20 phút sau đó. Có vẻ như anh kỹ sư phỏng vấn đã đánh giá ngay và Sherry đã mail lại ngay lập tức! Bạn biết mình có cảm giác gì không? Phê, rất tê, cảm giác như mới vào môn phái mà sắp làm minh chủ đến nơi. Có khi Google đang soạn sẵn offer chỉ đợi mình đến đóng dấu rồi ấy. Tới đi anh cân hết. Cuộc sống chẳng giống cuộc đời, tiếp theo mới là đoạn ăn hành sấp mặt. Kì tới: 70+ bài Medium, 5 vòng onsite, drama, feedback…

Hơn 1 tuần sau, Sherry mail hẹn nói chuyện trực tiếp để thông báo kết quả với 1 tông giọng có vẻ tích cực. “I’d love to discuss it with you over the phone about it!” Báo kết quả mà cũng không nói luôn còn bày đặt gọi điện! Mình cũng lên Quora search thử thì có vẻ văn phong này là tin tốt. Tự dưng nghĩ hay là qua rồi nhỉ, biết đâu lại ăn may. Mình còn nghĩ trước xem deal offer như nào là như nào, vân vân rồi mây mây. Nhưng cuối cùng đời chẳng như là mơ các bạn ạ. Kết quả: Tạch! Anh khá tốt nhưng em rất tiếc! Chúng em có những ứng viên khác tốt hơn! Đúng là bọn thầy phán trên Quora… Kinh nghiệm rút ra Sau vài hôm mình có tham vấn ý kiến của một số bạn bè cũng làm trong GAFA và mấy công ty Mỹ, đúc kết ra nhiều kinh nghiệm Phone Interview là để sàng lọc. Ứng viên nếu quá tồi không qua được Phone thì khỏi tổ chức Onsite làm gì cho phí công. Vì vậy thể hiện được một mức nhất định là sẽ qua. Onsite là câu chuyện khác. Mình phải cạnh tranh với các ứng viên Onsite khác cho chỉ 1 đến 2 vị trí cao nhất trên cùng. 70 bài LeetCode là không đủ. Một anh bạn người Ấn (hiện đã vào Microsoft) đã làm 360 bài Medium + Hard và … đã bị Google Reject 3 lần. Khi vào onsite là xác định cạnh tranh với những ứng viên như trên. Google luôn có rất nhiều ứng viên như thế ứng tuyển. Mình hơi …đen theo 1 ý nghĩa nhất định. —- Theo như góp ý của 1 Googler thì mình fail Hiring Committee trước khi đến Team Match, có nghĩa là chưa đến đoạn cạnh tranh với các ứng viên khác. Có thể hiểu 1 cách gián tiếp là có nhiều ứng viên phỏng vấn và họ đều luyện tập Coding/Algorithm. Google chỉ có 1 số headcount nhất định nên cái bar để pass sẽ được điều chỉnh theo số đông, và mình chưa qua được cái bar đó. —- Một ý nữa khá thuyết phục, là các công ty Mỹ thường định nghĩa tuyển dụng thất bại theo 2 loại: False negative: Loại nhầm người làm được việc. Trong 10 người ứng tuyển, họ lấy 1 loại 9, nhưng có thể 7-8 người trong 9 người kia làm được việc. False positive: Tuyển nhầm, để lọt người không làm được việc vào công ty. Bạn hiểu đơn giản là 1 thanh niên amateur vào viết code bậy bạ rồi sập server, hỏng hết sản phẩm công ty. Các công ty thường muốn tránh (2) hơn (1), và thiết lập rất nhiều vòng Code để loại trừ các yếu tố may mắn. Đơn cử mình có thể ăn may khi biết trước đề và lời giải của 1 bài, nhưng không thể biết trước đề và lời giải của cả 6 bài. Đỗ có nghĩa là tất cả các vòng đều phải thể hiện ok. Điểm tốt là chuyện trượt cũng không có nghĩa mình sẽ vào danh sách đen hay gì, sau 1 năm có thể thử lại. Con số 1 năm đặt ra là do Google nghĩ dưới 1 năm thì 1 ứng viên chưa thể cải thiện được đủ nhiều. Vậy thôi còn gì để nói nữa nhỉ, kết quả là hợp lý. Đổi lại mình thu được kinh nghiệm xem GAFA nó ra ngô ra khoai thế nào, và biết được cách làm để đạt được mục đích. Vậy nhé, chúc mọi người vui vẻ. Mọi câu hỏi cứ comment bên dưới mình sẽ trả lời dần!

1. Chuẩn bị cho Onsite Còn 10 ngày nữa là đến Onsite. Sherry giọng hay rất tốt bụng khi cho mình một vài phản hồi nho nhỏ, một tài liệu chuẩn bị dài gấp đôi lần trước kèm theo 1 câu chúc may mắn. Chắc là giống nhau cả ấy mà bạn ấy gửi cho …vui. Sơ qua thì mình sẽ có 5 vòng liên tiếp: System Design (60 phút) Googleyness & Leadership (45 phút) Coding (45 phút) Coding (45 phút) Domain Knowledge (45 phút) Mỗi vòng cách nhau 15 phút. Riêng giữa vòng 2 và 3 sẽ có 1 tiếng nghỉ ngơi. Mình book lịch từ 2h chiều đến gần 8h tối kết thúc. Lịch ngày hôm đấy như này: Onsite Calendar Theo tài liệu thì vòng 2 là đàm đạo về tính cách. Vòng 5 là cà khịa về kiến thức iOS và Mobile. 2 vòng này hỏi sao nói nấy thôi chứ cũng không có thời gian mài dũa gì. Vòng 3 và 4 sẽ giống phone interview nhưng nâng cao độ khó, là lý do chính để luyện LeetCode. Vòng 1 có vẻ lại là 1 vấn đề nan giải khác. Mình không có nhiều thông tin và cũng chưa làm System Design bao giờ. Video hướng dẫn nói rằng sẽ không code, dùng bảng trắng thiết kế một hệ thống/ứng dụng, vẽ ra module, kiến trúc phân tầng, triển khai các phương hướng dưới dạng 1 câu hỏi mở, etc. Vì phỏng vấn online nên có thể sẽ dùng tính năng Google Jamboard trên Hangout. Như vậy mình vạch ra kế hoạch luyện tập trong 10 ngày như sau: 1.1 ÔN DESIGN Mình design thử kiến trúc cho một vài app nổi tiếng như Twitter, Facebook hay Google Maps. Nếu bạn ứng tuyển vị trí BackEnd thì System Design sẽ rất khác, hãy tham khảo system design primer ở đây https://github.com/donnemartin/system-design-primer 1.2 ÔN CẤU TRÚC DỮ LIỆU VÀ THUẬT TOÁN LeetCode, LeetCode, và LeetCode. Mình đã: Nâng tổng lượng bài nâng lên gần 70 bài Medium và gần 10 bài Hard. Cộng với khoảng 20 bài chỉ đọc lời giải để cover cách làm. Mua tài khoản Premium, lấy gói câu hỏi của Google để luyện. Đọc hết quyển Elements of Programming Interviews (ngắn hơn quyển Cracking The Code Interview, do ít thời gian). LeetCode Premium Mình chia sẻ nội dung ôn cụ thể của 10 ngày nhé: Elements of Programming Interviews, Big-O notations. Array, String, LinkedList Stack, Queue, Tree Search, Hash, Sort Recursion, Dynamic Programming, Graph DFS, BFS, BackTrack 1 số chủ đề nâng cao (Trie, Disjoint Sets, Segment Tree) Reflection (tự review những bài đã làm) Ôn Design Luyện random theo tất cả các chủ đề. Đi làm mình có bao giờ động đến mấy cái của nợ này đâu nên học lại ong hết cả thủ. Mỗi ngày mình làm khoảng 5 bài (trong 10 ngày tăng 5×10 = 50 bài). Mấy chủ đề nâng cao thật sự là rất vô vọng, nếu gặp mình xác định sẽ hỏi gợi ý. 2. Onsite day Cuối cùng thì cũng lên thớt. Mình xin phép review 2 phần quan trọng nhất. 2.1. PHỎNG VẤN CODING Thực sự là vào onsite thì Coding khó hơn mình nghĩ, khó hơn vòng phỏng vấn qua Phone khá nhiều. Cụ thể là: Coding: Ở vòng Phone bạn có 45 phút cho 1 câu hỏi cỡ Medium. Ở Onsite bạn có 40 phút cho 2-3 câu hỏi, cầu đầu Easy, câu sau Medium đến Hard. Tại sao lại chỉ có 40 phút? Bởi vì 5 phút cuối phải dùng để ứng viên và người phỏng vấn hỏi chuyện về cuộc sống công việc ở Google, v..v Cá nhân mình thấy nói chuyện cũng vui, cơ mà mất 5 phút thì chẳng vui tí nào. Với 40 phút cho 2 câu, bạn tốt nhất nên làm xong câu Easy trong 10-15 phút. Bạn sẽ còn lại tối đa 30 phút cho câu Medium hoặc Hard. Tỉ lệ câu 2 ra Hard là có. Cái này hoàn toàn là may rủi. Mình đụng trúng câu Hard 1 lần, và 3 lần ra Medium. Để dễ hình dung thì bạn lên LeetCode làm thử câu Hard sẽ biết, mất khoảng 1 tiếng là bình thường. (Chia buồn với mình đi, thật đấy) Bạn phải tự nghĩ ra tập test mẫu để test bằng mắt, và nếu sai thì phải debug bằng mắt. Nếu ngồi 5 phút không nghĩ ra thuật toán tối ưu, cứ bắt tay vào viết theo cách làm thô sơ bỉ ổi nhất mình nghĩ ra, miễn là nó chạy đúng. Vòng Domain (vòng 5 mà mình nghĩ hiểu là hỏi nội dung iOS ấy), thực tế cũng là 2 câu code với câu 1 liên quan 1 chút đến iOS. Google đúng là Google, tất cả là Code. Vấn đề giao tiếp Khả năng giao tiếp của người phỏng vấn hên xui toàn tập. Gặp những nước native như Anh, Mỹ, Úc, hay những nước phát âm tương đối giống VN như TQ là may mắn. Mình gặp 1 anh ở London, 1 anh ở Tokyo và 1 bạn ở Thượng Hải giao tiếp rất mượt mà. Tuy vậy với những nước như Nga, Pháp hay Đức thì vô cùng nhọ. Mình gặp 1 anh ở Zurich (Thụy Sỹ) và nói rất giống tiếng Đức, thật sự là giao tiếp rất khó khăn. Trên LeetCode bạn nhìn thấy đề bài và 1 số tập test mẫu để làm ngay. Ở phỏng vấn thật, người ta vừa có thể nói khó nghe, vừa có thể không paste cái đề bài luôn vào Google Docs cho mình đọc. Mình mất 5 phút vì anh ở Thụy Sỹ đọc đề bài xong mình vẫn không hiểu hết, và lại phải nhờ ảnh paste vào để đọc lại từ đầu. 5 phút là vô cùng quý giá. Đừng tin mấy cái video là cần giao tiếp nhiều thật nhiều với người phỏng vấn. Bạn chỉ nên xác nhận lại những điểm chưa rõ rồi nên bắt tay vào làm luôn. Khi làm xong phải tự debug bằng mắt, tự nghĩ ra các edge case, trick case để sửa. Cuối cùng bạn mới nên thảo luận về độ phức tạp và cách cải thiện thuật toán. 2.2 SYSTEM DESIGN Chân ướt chân ráo đi vào, một anh kỹ sư người Châu Âu nói tiếng Anh hơi khó… Và ảnh đưa cho mình 1 câu hỏi khá dễ. Câu hỏi này làm mình hơi bối rối vì nó có vẻ đúng là 1 câu hỏi design, nhưng lại yêu cầu code vào Google Docs!? Ok Google, mình triển bốn phương tám hướng, xác nhận yêu cầu, lập luận giả định, và code ra chức năng đơn giản. 30 phút trôi qua, ảnh đưa cho mình 1 câu hỏi thứ 2 không liên quan gì đến câu 1. Câu này hiển nhiên là 1 câu code, và nó rất khó. Mình khá bối rối, song trấn tĩnh lại vì với tổng thời gian 60 phút thì mình hẳn là còn 30 phút nữa cho câu này. Ok Google, triển phương hướng, giả định lập luận, etc.. Và khi hết 5 phút sau thì anh ấy tỏ vẻ sốt ruột và nói: “Có lẽ bạn nên nhanh lên và code ra 1 cái gì đó, sẽ tốt hơn là không code gì” Dị nhỉ, mình còn tận 25 phút nữa cơ mà. Nhưng khi người phỏng vấn đã giục thì mình quyết định làm theo lời anh ấy. Trong 5-10 phút nữa mình không code ra được, đơn giản vì kể cả lời giải đúng mình còn chưa nghĩ ra được luôn. Vòng đầu tiên kết thúc sau khoảng 50 phút khi anh ấy phải dành 5 phút sau cùng để nói chuyện kể về cuộc sống kỹ sư ở Google mùa Covid, WFH, etc. GOOGLER NHẦM NỘI DUNG PHỎNG VẤN !? Sau Onsite mình viết mail cho Sherry: Mình được đưa cho 2 câu hỏi yêu cầu code không mấy liên quan đến nhau Anh kỹ sư khá sốt ruột khi thời gian mới là 35-40 phút. Và bạn biết kết quả thế nào không? Đã có sai sót ở phía Google, và anh phỏng vấn đã nghĩ rằng đấy là 1 vòng Coding! Sherry confirm Sao mình có thể ngu ngốc khi nhận ra muộn thế cơ nhỉ? Lẽ ra mình phải từ chối làm bài từ khi thấy bất thường? Đã thế câu 2 lại là 1 câu rất khó (Vâng chính là câu Hard nói ở bên trên đấy ạ). Câu đấy khó đến mức xong xuôi rồi đi hỏi bạn bè vẫn nghĩ không ra. Tìm trên Wikipedia thì ra 1 cái công thức toán dài ngoằng ngoằng như con lươn. Thôi gọi là nhọ đi. Cuối cùng Sherry đã nói chuyện với Hiring Manager, họ quyết định sẽ xem tổng thể kết quả ra sao rồi mới quyết cho mình làm lại vòng System Design hay không. Nghĩa là vòng Coding Round kia vẫn tính. Nói thật là mình không vui vẻ chút nào. Mặc dù giao tiếp của mình có vấn đề khi không hỏi lại chính anh phỏng vấn, nhưng như thế này quả thật không công bằng với ứng viên và ảnh hưởng tâm lý khá nhiều. Kỳ cuối: Feedback từ Sherry, suy nghĩ của bản thân, góp ý của các kỹ sư Silicon Valley khác và kinh nghiệm rút ra.

Xin giới thiệu qua bản thân là mình tốt nghiệp năm 2010, Đại học APU ở Kyushu, và có khoảng 6 năm hơn làm trong ngành tuyển dụng tại Nhật (trừ đi thời gian nghỉ sinh 2 bé và học MBA). Mình đã từng làm cho 3 công ty, trong đó có 2 công ty gaishikei là Adecco (recruiting assistant) và hiện tại là Hays Recruitment Japan (headhunter). Tuy nhiên công việc giúp mình trưởng thành rất nhiều khi mới tốt nghiệp lên Tokyo 10 năm trước là công việc quản lý thực tập sinh (TTS). Lúc đó, công việc của mình là phiên dịch tài liệu (Việt <-> Nhật); đến thăm các xí nghiệp định kỳ để xem tình hình thực tế TTS làm việc; hướng dẫn ôn thi chuyển giai đoạn; dịch giải quyết sự cố khi có các vấn đề như tai nạn, trộm cắp, cãi cọ v.v… Mình rèn được kỹ năng gì từ công việc quản lý Thực tập sinh? Bản thân mới ra trường, tiếng Nhật còn chưa đủ tốt nên lúc đầu mình gặp không ít khó khăn khi nghe hiểu và thông dịch. Tuy nhiên, do đây là công việc đòi hỏi giao tiếp nhiều nên mình cũng đã học hỏi và rèn được nhiều kỹ năng tốt. Ví dụ như sự năng động, khả năng ứng xử tốt hơn, khả năng phản ứng ngôn ngữ tốt hơn. Và hơn hết là hiểu biết của bản thân về cộng đồng TTS, những bạn có hoàn cảnh khác mình nhưng đều đang ở Nhật vì cùng một mục đích là làm việc chăm chỉ và tích góp cho một tương lai tốt đẹp hơn. Có những ngày mình thức dậy từ 5h sáng để ra sân bay đón các bạn TTS, nhưng mọi mệt mỏi tan biến hết khi nhìn thấy các em mới sang, vừa có chút lo lắng bỡ ngỡ lại vừa có chút phấn khởi mừng vui khi bắt đầu một công việc mới tại một đất nước mới. Cuộc sống của TTS tại Nhật Mọi người có thể nghe nhiều tin không tốt về các em TTS như trộm cắp, đánh nhau v.v… Nhưng khi tiếp xúc cùng các em ấy rồi mới thấy thương và đồng cảm, vì mỗi người đều có hoàn cảnh riêng. Phải xa nhà 3 năm, bươn chải nơi đất khách quê người là điều không hề dễ dàng. Cho dù chuyện gì xảy ra đi chăng nữa thì xuất phát điểm của họ là muốn sang Nhật kiếm tiền cho gia đình để có một cuộc sống, một tương lai tốt đẹp hơn. Có em đã từng oà khóc với mình và nói “Chị ơi em nhớ mẹ, nhớ nhà, nhớ các em của em quá! Phải hơn 2 năm nữa em mới được về!” Các bạn TTS để được sang Nhật là gia đình đã phải đóng rất nhiều tiền ở nhà, phải chấp nhận là ký hợp đồng ở Nhật 3 năm – trong thời gian này không được về nước. Tuy nhiên, sang đây rồi mới biết sống và kiếm tiền không hề đơn giản. Khó khăn đến bao nhiêu là tuỳ thuộc vào xí nghiệp và nội dung công việc các em làm. Mình đã từng ở cùng các em làm trong xưởng sản xuất linh kiện điện tử (ở Osaka), có người bị bệnh về da do hàng ngày tiếp xúc với bụi sắt bắn ra từ máy mài – mặc dù đã có mặt nạ bảo hộ (bác sĩ nói sẽ bị lâu năm không biết khi nào khỏi). Có các em làm ở xưởng chế biến xúc xích, thịt hun khói (Nagoya thì phải), hàng ngày phải trực tiếp tiếp xúc với thịt sống, và xung quanh nơi ở rất nhiều mùi hôi của gia súc; v.v… Có em đã từng oà khóc với mình và nói “Chị ơi em nhớ mẹ, nhớ nhà, nhớ các em của em quá! Phải hơn 2 năm nữa em mới được về!” Và lúc đấy mình cũng muốn khóc theo em ấy Mối quan hệ với công ty, nghiệp đoàn Các em TTS sang đây không hề tự do như DHS (du học sinh) hay người lao động bình thường, mà phải chịu sự quản lý của nghiệp đoàn. Lúc mình làm công việc này thì đa số các em không được tiếp xúc với internet hay điện thoại, hàng ngày chỉ được ở nhà hoặc đến công xưởng, không được lên tàu đi bất kỳ đâu khác cả. Thi thoảng tới thăm mình mua tặng vài món đồ nhỏ xinh ở 100 yên là các em ấy vui hết cỡ, hỏi han về thế giới bên ngoài ra sao, hay mượn điện thoại mình để vào mạng online, đọc tin tức. Vì sợ các em ham vui bỏ việc và trốn khỏi xí nghiệp trước khi hợp đồng 3 năm hết hạn nên mới có sự quản lý khắt khe như vậy, nhưng dù sao cá nhân mình vẫn thấy việc đó hơi xâm phạm quyền tự do con người. Sự khắt khe, quản lý nghiêm ngặt trong công việc cũng như những áp lực lâu dài từ các mối quan hệ con người, kể cả từ phía người nhà ở VN, cũng dẫn đến việc nhiều bạn bị căng thẳng thần kinh… Nhiều xí nghiệp của Nhật có các bác Nhật quản lý rất chất phác, phúc hậu và kiên nhẫn. Được làm việc với những người như vậy cũng là một cái may mắn của TTS. Tuy nhiên có những chủ lao động không đàng hoàng, quỵt lương, chửi mắng không coi trọng TTS nước ngoài và tìm cách đưa họ về nước ngay khi họ bị tai nạn lao động. Sự khắt khe, quản lý nghiêm ngặt trong công việc cũng như những áp lực lâu dài từ các mối quan hệ con người, kể cả từ phía người nhà ở VN, cũng dẫn đến việc nhiều bạn bị căng thẳng thần kinh hay tự sát để tự giải thoát. Mình may mắn không phải tiếp xúc với các chủ lao động như vậy nhưng thực tế là họ tồn tại rất nhiều và cũng có nhiều bi kịch của các TTS. Lời kết Công việc quản lý TTS hay phải làm việc muộn, kể cả ngày cuối tuần, địa điểm làm việc cũng thường không phải là trung tâm. Vì những lý do trên mà đây có thể không phải là công việc 人気 (được yêu thích) đối với các bạn sinh viên mới ra trường. Tuy nhiên, từ kinh nghiệm bản thân, mình thấy công việc đem lại những kiến thức, kỹ năng giao tiếp và trải nghiệm xã hội quý giá. Ngoài ra đây cũng là một công việc có tính chất cầu nối trực tiếp giữa người lao động VN và công ty Nhật, nên cảm giác đóng góp giúp đỡ trực tiếp cho người VN và doanh nghiệp Nhật rất rõ ràng. Điều mình trân trọng nhất khi làm công việc này là có thể tiếp xúc với công xưởng Nhật, tầng lớp lao động chân tay của Nhật bản, để thấy mặt tối cũng như mặt sáng của Nhật và nghề TTS. Những kỹ năng giao tiếp có được trong công việc này cũng giúp công việc sau này của mình thuận lợi hơn rất rất nhiều. Bạn nào mới tốt nghiệp có thể cân nhắc công việc này xem sao! Kinh nghiệm của mình là từ 10 năm trước nên có thể hiện tại đã có nhiều đổi khác. Các bạn nào đang hoặc đã từng làm công việc này thì hãy comment chia sẻ thêm kinh nghiệm nhé!

LỜI MỞ ĐẦU Năm ngoái, mình tình cờ xem một video của Ray Dalio trên YouTube – một nhà đầu tư nổi tiếng của Mỹ. Trong đó, ông chia sẻ rằng bí quyết thành công của mình xoay quanh việc thiết lập các principles (nguyên tắc, 原則) trong cuộc sống và công việc. Điều này đã để lại ấn tượng mạnh mẽ và khiến mình suy nghĩ về những nguyên tắc mà mình đã áp dụng trong việc ra quyết định từ trước đến nay, cũng như cách mình sẽ tiếp tục dùng chúng để đưa ra những quyết định trong tương lai. Mình tin rằng những principles này có thể hữu ích cho những bạn, đặc biệt là kohai (hậu bối), có hoàn cảnh tương tự mình: người nước ngoài làm việc tại Nhật, đang làm trái ngành học, v.v. Chính vì vậy, mình quyết định viết bài chia sẻ về các nguyên tắc này, với mong muốn chúng sẽ là tài liệu tham khảo hữu ích cho mọi người. Một chút thông tin về bản thân để các bạn có thêm bối cảnh khi đọc những chia sẻ tiếp theo. Hiện tại mình đang làm việc về AI tại Google Japan. Điều thú vị là mình không có nền tảng về IT – từ cấp 3 đến đại học, mình học Vật lý. Sau khi tốt nghiệp, mình làm quản lý tư vấn (management consulting) tại công ty SigmaXYZ, và sau 1,5 năm, mình chuyển sang làm kỹ sư IT tại Recruit. Mình đến Nhật vào năm 2007, học tiếng tại Osaka trong một năm, sau đó theo học đại học tại Đại học Tokyo trong bốn năm. Các nguyên tắc mình áp dụng đã giúp mình xây dựng được sự nghiệp tương đối ổn định, cho phép mình làm những công việc yêu thích và theo đuổi đam mê. Hy vọng rằng những nguyên tắc này cũng có thể mang lại lợi ích cho các bạn. Principle 1: Có Chính Kiến - Have Your Own Opinions Nguyên tắc đầu tiên và cũng là quan trọng nhất trong sự nghiệp của mình tại Nhật chính là: luôn có chính kiến và quan điểm riêng, không làm gì chỉ vì người khác nói nó tốt. Mình sẽ kể hai câu chuyện để minh họa. Câu chuyện 1: Quyết định học thạc sĩ hay đi làm Hồi năm 4 đại học, mình đứng trước một quyết định quan trọng: học tiếp lên thạc sĩ hay đi làm luôn. Khi đó mình đã thi đỗ vào thạc sĩ tại Todai, sẽ được nhận tiếp học bổng MEXT để đi học thêm 2 năm thạc sĩ. Các bạn cùng khoa năm đó gần 100 người thì ngoài mình ra đều học lên thạc sĩ. Gia đình, giáo sư trên lab và 99% những người mình hỏi xin ý kiến đều bảo là mình nên đi học: có học bổng rồi học thêm 2 năm nữa chỉ có lợi thôi chứ có mất gì đâu? Tuy nhiên sau nhiều trăn trở thì mình đã quyết định đi làm luôn vì sau gần 1 năm làm trên lab, mình nhận ra mình không hề thích việc nghiên cứu mà muốn làm những công việc mang tính ứng dụng, tạo ra giá trị trực tiếp cho nhiều người. Bởi vậy mình đã chọn đi làm management consulting với mong muốn được học thêm về business và tiếp xúc với nhiều ngành nghề khác nhau. Nhờ có quyết định này mà mình đã tiết kiệm được 2 năm quý giá trong lúc còn trẻ, dễ dàng học kiến thức mới những lĩnh vực mới. Nếu mình lựa chọn đi học lên thạc sĩ như được khuyên thì 2 năm đó có lẽ mình đã ngồi mài đũng quần trong phòng thí nghiệm, tự hỏi bản thân là mình đang làm cái gì. Câu chuyện 2: Chuyển từ tư vấn quản lý sang IT engineer Vào năm 2013, khi đó mình đi làm ở công ty consulting SigmaXYZ được gần 1 năm rưỡi và quyết định chuyển việc sang làm IT engineer. SigmaXYZ là môi trường rất tốt và mình cũng đã nhận được sự công nhận từ phía công ty (ví dụ: performance review kỳ đầu tiên được cao nhất trong các 同期, được lên pamphlet tuyển dụng của công ty). Tuy nhiên lúc đó mình nhận ra một cơ hội lớn hơn trong ngành IT: management consulting đã tạo ra cách mạng trong những năm 1980-2000 bằng việc đưa khoa học vào cách vận hành công ty. Tuy nhiên internet và IT mới chính là nguồn gốc của cuộc cách mạng tiếp theo, thay đổi hoàn toàn cách doanh nghiệp cung cấp dịch vụ cho khách hàng, đồng thời tạo ra những business model mới. Mình muốn đón con sóng IT đó nên muốn chuyển sang 1 công ty làm IT product là Recruit để học thêm về cách xây dựng sản phẩm dựa trên IT. Hồi đó trong những người mình hỏi thì trên 90% khuyên nên ở lại công ty cũ, vì ở Nhật rất kỳ thị những người chuyển việc. Khi nhảy việc nhiều sẽ ảnh hưởng đến việc phát triển sự nghiệp sau này. Tuy nhiên đến thời điểm này thì mình đã có thể khẳng định được đó là lựa chọn đúng: các công ty công nghệ GAFA đã trở thành những công ty có giá trị vốn hoá lớn nhất thế giới, còn mình cũng nhờ đón được đúng trend nên đã có được công việc như mình mong muốn. Thông qua 2 câu chuyện này, mình muốn nói rằng khi bạn có những suy nghĩ khác với số đông, thì một điều hiển nhiên là số đông sẽ không đồng thuận với bạn. Thậm chí những người thân thiết của bạn cũng sẽ phản đối. Khi đó, hãy tự đặt các câu hỏi “tại sao” nhiều lần đối với những lựa chọn của bạn, và khi bạn trả lời được những câu hỏi đó, và tự cảm thấy hài lòng với câu trả lời của mình, thì hãy mạnh dạn đi theo con đường mà mình chọn. Ngược lại nếu bạn sống dựa trên những quyết định mà người khác nói cho bạn, thì rồi đến một lúc bạn có thể sẽ lạc lối, không biết mình đang làm việc này để làm gì, và muốn gì trong tương lai. Nhật Bản là đất nước có rất nhiều khuôn phép xã hội, nên một cách tự nhiên thì người nước ngoài ở Nhật như chúng ta cũng sẽ tuân thủ theo những định kiến đó vì “người nước ngoài thì làm sao hiểu Nhật bằng người Nhật”. Thế nhưng hãy dừng lại một chút, và nghĩ xem tại sao bạn lại làm như vậy, và hãy chỉ làm khi bạn đã hiểu tại sao. Nghĩ nhiều thì cũng sẽ rất mệt đó, nhưng nó sẽ mang lại nhiều lợi ích sau này Principle 2: Làm Việc Chăm Chỉ - Work Hard Hồi nhỏ đi học chắc hẳn phần lớn chúng ta đã được nghe bố mẹ, thầy cô ra rả vào đầu phải “chăm học”, “chăm làm” mới khá được. Rồi khi đi làm ở Nhật, nơi việc về trước sếp là một điều tối kỵ, và ánh đèn công sở sáng đến nửa đêm là chuyện hiển nhiên, thì nếu nghe mình nói thêm về việc phải “làm việc chăm chỉ” thì cũng chả có ích gì cho bạn phải không? Vâng, thế nhưng cái “work hard” mà mình muốn chia sẻ không phải là “work long hour”. Mình tạm chia nó thành 3 mục nhỏ như sau: Deliver 120% Wear many hats Improve efficiency DELIVER 120% Đừng chỉ hoàn thành công việc được giao. Hãy làm để đạt ít nhất 120% kỳ vọng của sếp. Mình sẽ kể cho các bạn 1 ví dụ cụ thể nhé. Hồi mình mới tốt nghiệp và đang trong giai đoạn thực tập 新卒研修 tại một công ty consulting, một trong những nội dung training là học lập trình Java trong vòng 1 tuần. Điều kiện hoàn thành phần training này là phải giải xong 4 bài tập lập trình. Ai xong bài nào thì giáo viên sẽ review xem đã đạt yêu cầu chưa. Sau ngày training đầu tiên và nhận bài tập về, mình thức luôn đến 4h sáng để hoàn thành cả 4 bài tập của cả phần training đó và sáng hôm sau nộp bài luôn, trong khi thời hạn nộp bài còn tận đến cuối tuần. Thời gian còn lại mình dùng để làm tutor cho các bạn cùng khóa (同期) gặp khó khăn khi giải các bài tập này, và được assign sớm vào project tiếp theo. Trong trường hợp này, yêu cầu của công ty đối với mình chỉ là hoàn thành phần training đúng hạn. Tuy nhiên, mình đã áp dụng principle trên và đặt ra mục tiêu là phải deliver sớm, cộng thêm vượt trên kỳ vọng bằng việc đi dạy cho các bạn cùng năm. Giá trị lớn nhất của việc deliver 120% đó là bạn sẽ nổi bật lên trong đám đông. Trong trường hợp mình, các partner và principal (=sếp to trong consulting) phụ trách tuyển dụng cho team họ đều theo dõi sát sao quá trình training để tuyển quân. Thế nên nhờ việc nổi bật so với những bạn cùng năm giúp mình được các sếp to để ý đến, và tạo cơ hội thuận lợi khi được assign project sau này. WEAR MANY HATS Đừng chỉ hoàn thành việc của mình. Hãy nghĩ xem bạn có thể nhận thêm được việc gì khác nữa. Hồi đi làm software engineer ở Recruit, yêu cầu của đối với engineer chỉ là viết code đúng tiến độ project và không có bug. Tuy nhiên mình luôn tìm xem có những project nào khác đang gặp vấn đề kỹ thuật khó và nhảy vào xung phong giải quyết giúp. Ví dụ hồi đó bên SUUMO (trang tìm nhà, thuê nhà lớn số 1 ở Nhật) có 1 dự án phát miễn phí vài nghìn kính xem VR cùng với tạp chí SUUMO để khách hàng có thể xem nhà qua app mà không cần đến tận nơi. MÌnh mặc dù không làm trong team SUUMO nhưng đã xung phong build prototype (lại là thức đêm làm vì ban ngày vẫn phải chạy project chính ), và deliver thành công dự án này. Dự án sau đó được nhận giải innovation của toàn tập đoàn Recruit (nhưng lúc đó mình nghỉ Recruit rồi nên cũng không xơ múi được gì). Việc nhận thêm những công việc không phải của mình sẽ giúp các bạn có được những kỹ năng, góc nhìn mà những người chỉ có làm việc được giao không thể nào có được. Ví dụ, các bạn software engineer đừng chỉ ngồi code xong phần việc được giao, mà hãy nghĩ xem sản phẩm mình làm có thể cải thiện được gì và đề xuất với product owner/ project manager. Từ đó các bạn có được mạng lưới quan hệ rộng hơn trong công ty, và khi có những dự án thú vị, công việc thú vị người ta sẽ tự tìm đến bạn. Một “tác dụng phụ” thú vị khi chủ động lấy thêm việc về đó là sếp hoặc sempai sẽ thấy họ không cần phải nghĩ việc cho bạn làm. Thế nên bạn có thể chủ động lấy những công việc mình thích về làm, và chủ động tránh những thứ không thích. Ví dụ như suốt thời mới đi làm (新人), mình không bao giờ phải tổ chức một cái nomikai nào cả. Sếp và sempai thấy mình đủ bận rồi nên sẽ giao mấy việc này cho mấy bạn 新人 khác vì như thế họ sẽ đỡ phải “nghĩ việc” cho các bạn đó . IMPROVE EFFICIENCY Đừng chỉ hoàn thành công việc. Hãy nghĩ xem lần sau bạn có thể làm sao để hiệu quả hơn. Phần lớn công việc của chúng ta sẽ có sự lặp lại. Đặc biệt là với các bạn mới đi làm, hiếm khi nào bạn chỉ làm 1 task đúng một lần, mà sau này sẽ phải làm những task tương tự nhiều lần nữa. Bởi vậy mỗi khi làm xong 1 task được giao, các bạn hãy nghĩ lại xem nếu làm lại thì các bạn sẽ làm sao để nó hiệu quả hơn, tốn ít thời gian hơn. Principle 3: Làm việc thông minh - Work Smart Cho dù bạn có chăm đến đâu, sức khỏe phi phàm đến đâu thì thời gian của chúng ta cũng chỉ có 24h/ngày, và ngoài làm việc ra thì còn rất nhiều thứ quan trọng khác chúng ta cần dành thời gian. Bởi vậy việc tăng hiệu quả làm việc và tạo ra nhiều impact hơn trong cùng một thời gian làm việc sẽ đóng vai trò sống còn trong việc phát triển sự nghiệp khi các bạn đi làm trên 5 năm. Hẹn gặp lại các bạn trong bài viết lần sau.