Trong bài viết trước, chúng ta đã nhìn thấy cách GenAI đang tạo ra lợi thế mới trong công việc cho những người biết tận dụng công nghệ đúng cách. Tuy nhiên, bên cạnh tốc độ và sự tiện lợi mà AI mang lại, công nghệ này vẫn tồn tại nhiều giới hạn mang tính bản chất. Việc sử dụng AI mà không hiểu rõ các rủi ro có thể khiến người dùng mất thời gian, đưa ra quyết định sai hoặc thậm chí gây ra các vấn đề về bảo mật và đạo đức. Vì vậy, bên cạnh việc học cách sử dụng GenAI, tư duy phản biện và khả năng đánh giá thông tin vẫn là yếu tố rất quan trọng. GenAI không “hiểu” như con người Dù có thể tạo ra những câu trả lời trôi chảy và hợp lý, GenAI thực tế không “hiểu” nội dung theo cách con người hiểu. Các mô hình AI hiện nay hoạt động chủ yếu bằng cách dự đoán từ hoặc dữ liệu tiếp theo dựa trên lượng dữ liệu khổng lồ đã được huấn luyện trước đó. Điều này giúp AI có thể tạo ra văn bản, hình ảnh hoặc đoạn hội thoại rất tự nhiên, nhưng không đồng nghĩa với việc nội dung đó luôn chính xác. Điều này dẫn đến rất nhiều quyết định sai lầm nếu người dùng không hiểu rõ cách thức AI vận hành. GenAI vẫn còn nhiều hạn chế mang tính bản chất Ảo giác AI (AI Hallucination) Đây là một trong những hạn chế phổ biến nhất của GenAI. AI có thể tự tạo ra thông tin sai, số liệu không tồn tại, nguồn tham khảo giả, giải thích do nó tự “bịa” ra, v.v. Điều đáng chú ý là các thông tin này thường được trình bày rất logic và tự tin, khiến người dùng khó nhận ra nếu không có kiến thức nền hoặc thói quen kiểm chứng. Thiếu cập nhật thông tin Một số mô hình AI không truy cập trực tiếp internet theo thời gian thực hoặc sử dụng dữ liệu được huấn luyện từ trước. Vì vậy, nguồn tin bạn tiếp cận thông qua AI rất có khả năng là thông tin có thể đã lỗi thời. Đặc biệt là các thông tin trong các lĩnh vực có chuyển biến nhanh như công nghệ thông tin, kinh tế, luật pháp, v.v. có thể sẽ không chính xác. Điều này đặc biệt quan trọng trong các lĩnh vực cần độ cập nhật cao như tài chính, pháp lý hoặc y tế, nó có thể gây ra những hiểu lầm không đáng có cũng như gây rắc rối cho người nhận thông tin. Yếu ở lĩnh vực chuyên sâu Tại thời điểm hiện tại (2026), GenAI thường hoạt động tốt hơn ở các chủ đề phổ biến có nhiều dữ liệu công khai. Ngược lại, với các lĩnh vực chuyên môn sâu hoặc mang tính đặc thù nội bộ, AI có thể hiểu sai ngữ cảnh, đưa ra giải pháp chung chung hay nước đôi, thiếu tính thực tiễn. Vì vậy, AI hiện vẫn khó thay thế kinh nghiệm thực tế và chuyên môn chuyên sâu của con người, dễ thấy nhất chính là lĩnh vực y tế. Mất bản sắc cá nhân với nội dung rập khuôn Một vấn đề khác của GenAI là nội dung dễ bị rập khuôn, cảm xúc mờ nhạt khiến sản phẩm đầu ra mang tính “công nghiệp” mà người dùng hiện nay quen gọi là “giọng văn AI”. Ví dụ với một bài viết chia sẻ kinh nghiệm đi làm tại Nhật, một bài viết do GenAI viết sẽ không thể có được góc nhìn cá nhân và trải nghiệm thực tế của một người đã thực sự trải qua môi trường làm việc tại Nhật. Điều này không những khiến cho bài viết thiếu cảm xúc và bản sắc riêng, mà còn không hề mang tính tham khảo. Thiên kiến dữ liệu (Bias) AI học từ dữ liệu do con người tạo ra, vì vậy nó cũng có thể phản ánh những thiên kiến tồn tại trong dữ liệu đó như các định kiến xã hội, góc nhìn phiến diện, stereotype về giới tính, quốc gia hoặc văn hóa. Ngoài ra, nhiều mô hình AI hiện nay được phát triển chủ yếu từ nguồn dữ liệu tiếng Anh hoặc phương Tây, nên đôi khi chưa phản ánh đầy đủ bối cảnh văn hóa và quan điểm của các khu vực khác. Dùng AI nhiều không đồng nghĩa với làm việc hiệu quả hơn Một rủi ro khác nằm ở việc đánh đồng “sử dụng AI” với “làm việc hiệu quả”. Ví dụ, trong lập trình, AI có thể nhanh chóng tạo ra một đoạn code dựa trên yêu cầu của người dùng. Nhưng nếu người sử dụng không có đủ kiến thức để đọc, kiểm tra và phát hiện vấn đề trong đoạn code đó, tốc độ tạo ra code nhanh hơn chưa chắc đồng nghĩa với năng suất cao hơn. Một đoạn code sai có thể tạo thêm thời gian cho người khác kiểm tra, sửa lỗi hoặc xử lý những vấn đề phát sinh về sau. Điều này cũng xảy ra ở nhiều công việc khác. AI có thể giúp hoàn thành một tác vụ nhanh hơn, nhưng người dùng vẫn cần hiểu kết quả đầu ra, biết khi nào cần kiểm chứng và chịu trách nhiệm với quyết định cuối cùng. Vì vậy, vấn đề không nằm ở việc sử dụng AI nhiều hay ít, mà ở việc AI đang hỗ trợ con người suy nghĩ hay đang dần suy nghĩ thay con người. Rủi ro bảo mật và đạo đức khi sử dụng AI Bên cạnh giới hạn công nghệ, các vấn đề liên quan đến bảo mật dữ liệu và đạo đức AI cũng đang được quan tâm ngày càng nhiều. Các vấn đề đạo đức AI Không chỉ văn bản, các công cụ AI tạo hình ảnh và video cũng có thể tạo ra những nội dung rất chân thực nhưng sai lệch hoặc gây hiểu nhầm, gán thiên kiến nếu không được kiểm chứng cẩn thận. Ngoài ra vấn đề sử dụng Deepfake để lừa đảo cũng đang trở nên nghiêm trọng hơn và khó kiểm soát hơn. Đó là chưa kể đến trong các lĩnh vực như truyền thông, giáo dục, tài chính hay pháp lý, việc sử dụng thông tin do AI tạo ra mà không qua đánh giá của con người có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng. Ngoài ra, việc phát triển và vận hành các mô hình AI cũng tiêu tốn lượng tài nguyên tính toán và điện năng rất lớn. Một số tranh cãi khác còn liên quan đến điều kiện lao động trong quá trình gắn nhãn dữ liệu và xây dựng hệ thống AI tại nhiều nơi trên thế giới. Rủi ro bảo mật dữ liệu Trong quá trình sử dụng AI, người dùng có thể vô tình nhập vào thông tin từ tài liệu nội bộ công ty, dữ liệu khách hàng, mã nguồn hoặc thông tin nhạy cảm của doanh nghiệp. Nếu không có cơ chế kiểm soát phù hợp, những dữ liệu này có thể gây ra rủi ro về bảo mật thông tin, quyền riêng tư, tuân thủ pháp lý, v.v. Đây là lý do nhiều doanh nghiệp hiện nay đã bắt đầu xây dựng quy định nội bộ liên quan đến việc sử dụng AI trong công việc. Ranh giới giữa hỗ trợ và phụ thuộc GenAI là một công cụ hỗ trợ rất mạnh, nhưng việc sử dụng quá mức cũng có thể tạo ra sự phụ thuộc. Khi AI dần trở thành nơi “suy nghĩ thay” thay vì “hỗ trợ suy nghĩ”, người dùng rất dễ đánh mất khả năng phân tích độc lập, tư duy phản biện, kỹ năng đánh giá thông tin, sự chủ động trong học tập và công việc. Ngoài ra, một số chuyên gia cũng dự đoán rằng, trong tương lai gần, GenAI sẽ chuyển sang hình thức trả phí mới chẳng hạn như tính theo token sử dụng. Khi đó, việc phụ thuộc quá nhiều vào các câu lệnh sẽ khiến bạn phải rút hầu bao gần như mỗi ngày, trong khi câu trả lời nhận được…chưa chắc đã đúng. Hiểu rõ giới hạn của GenAI, duy trì tư duy phản biện và sử dụng công nghệ một cách có trách nhiệm sẽ giúp chúng ta tận dụng được lợi ích của AI một cách tối ưu nhất mà không bị phụ thuộc vào trí tuệ nhân tạo. Hãy cùng VPJ tiếp tục theo dõi thêm nhiều góc nhìn và thông tin hữu ích về GenAI trong các bài viết tiếp theo nhé!

Cũng như bất kỳ công cụ nào khác, GenAI không mang bản chất “tốt” hay “xấu”. Giá trị mà nó tạo ra phụ thuộc chủ yếu vào cách người dùng khai thác và sử dụng trong từng bối cảnh cụ thể. Điều khiến nhiều người lo lắng không còn đơn thuần là “AI có thể làm được gì”, mà là liệu AI có thay thế con người trong tương lai hay không. Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, điều đáng chú ý hơn không phải AI thay thế hoàn toàn con người, mà là khoảng cách ngày càng lớn giữa người biết sử dụng AI và người không biết tận dụng nó trong công việc. GenAI gia tốc cực kỳ hiệu quả trong công việc GenAI hoạt động tốt khi công việc có thể diễn đạt bằng ngôn ngữ hoặc dữ liệu rõ ràng. Trong thực tế, GenAI phát huy hiệu quả rõ rệt ở các công việc có thể chuẩn hóa, xử lý bằng dữ liệu hoặc lặp lại theo quy trình như: Công việc văn phòng: Tóm tắt tài liệu dài, viết email, báo cáo, lập kế hoạch Nội dung & thiết kế: lên ý tưởng, hỗ trợ viết, thiết kế hình ảnh minh họa Công nghệ & sản phẩm: Viết và tối ưu code, giải thích logic, hỗ trợ debug Học tập & nâng cao kỹ năng: Cá nhân hóa lộ trình học, phản hồi nhanh khi tự học Những ứng dụng này cho thấy, khi được sử dụng đúng cách, GenAI không thay thế con người mà đóng vai trò như một công cụ gia tốc, giúp nâng cao hiệu suất và giảm tải các tác vụ lặp lại. GenAI mạnh ở đâu? Con người vẫn giữ lợi thế nào? AI đặc biệt mạnh ở những mảng như xử lý lượng dữ liệu lớn, tổng hợp thông tin nhanh, thực hiện các quy trình có tính lặp lại v.v.. Tuy nhiên, nhiều công việc vẫn cần những yếu tố mà AI hiện chưa thể thay thế hoàn toàn. GenAI tại thời điểm hiện tại gặp hạn chế với các công việc đòi hỏi yếu tố con người hoặc bối cảnh phức tạp, đặc biệt là các công việc cần ngữ cảnh, trải nghiệm và trách nhiệm. Từ các điểm mạnh và điểm yếu của AI, ta có thể thấy GenAI khó có thể đảm nhiệm các công việc như: Công việc mang nặng yếu tố con người Đàm phán, xây dựng quan hệ Quản lý đội nhóm Xử lý tình huống nhạy cảm Công việc cần phán đoán & trách nhiệm Quyết định chiến lược Đánh giá rủi ro Công việc pháp lý, tài chính Công việc sáng tạo định hướng Xây dựng chiến lược thương hiệu Định hình sản phẩm Sáng tạo dựa trên trải nghiệm thực tế Công việc phụ thuộc bối cảnh thực tế Vận hành tại hiện trường Xử lý tình huống phát sinh Quy trình nội bộ đặc thù Do đó, các nghề nghiệp liên quan đến sự thấu cảm, đàm phán, đạo đức và tư duy chiến lược vẫn đang cần bàn tay của con người, GenAI sẽ phù hợp hơn với vai trò hỗ trợ thay vì thay thế hoàn toàn. Ngược lại, các công việc chỉ có những tác vụ lặp đi lặp lại, nhập liệu thô hoặc biên dịch cơ bản, v.v. đã và đang dần có khả năng bị thay thế bởi GenAI. Khoảng cách mới trong công việc cho người biết dùng GenAI Ngày nay, cùng một khối lượng công việc, người biết sử dụng GenAI có thể tìm kiếm và tổng hợp thông tin nhanh hơn, rút ngắn thời gian xử lý các tác vụ lặp lại, brainstorm ý tưởng hiệu quả hơn, học kỹ năng mới với tốc độ nhanh hơn v.v. Trong khi đó, những người chưa biết cách tận dụng AI có thể vẫn phải dành nhiều thời gian cho các công việc thủ công hoặc xử lý thông tin theo cách truyền thống. Cũng giống như trước đây, khi kỹ năng sử dụng internet, excel hay công cụ số dần trở thành yêu cầu cơ bản trong công việc, khả năng sử dụng GenAI đang từng bước trở thành một lợi thế mới. Giá trị của một cá nhân trên thị trường lao động sẽ dần chuyển dịch sang kỹ năng làm việc với GenAI kết hợp cùng: Kinh nghiệm thực tế Tư duy phản biện Chuyên môn cá nhân Khả năng giao tiếp và làm việc với con người Sự sáng tạo và khả năng ra quyết định Trong thời đại công nghệ thay đổi nhanh chóng, lợi thế sẽ ngày càng thuộc về những người biết tận dụng GenAI như một công cụ để làm việc thông minh hơn, thay vì chỉ làm việc nhiều hơn. AI không nhất thiết lấy đi một công việc, nhưng có thể làm thay đổi số lượng người cần thiết Một thay đổi đáng chú ý khác là AI không nhất thiết phải trực tiếp thay thế một nhân viên để tạo ra tác động lên thị trường lao động. Hãy thử hình dung một bộ phận có 4 người để xử lý một khối lượng công việc nhất định. Sau khi ứng dụng AI và các công cụ tự động hóa, 2 người còn lại có thể tự động hóa nhiều công việc và đảm nhận phần việc trước đây cần cả 4 người. Trong trường hợp này, AI không trực tiếp “sa thải” 2 người. Nhưng khi 2 người nghỉ việc, doanh nghiệp cũng có thể không còn nhu cầu tuyển thêm 2 người để thay thế. Điều này cho thấy tác động của AI lên việc làm có thể không chỉ nằm ở câu chuyện “AI thay thế con người”, mà còn nằm ở việc AI làm thay đổi nhu cầu tuyển dụng. Vì vậy, trong một số công việc, lợi thế trong tương lai có thể không đơn giản là “có biết dùng AI hay không”, mà là khả năng kết hợp chuyên môn của mình với AI và tự động hóa để đảm nhận một phạm vi công việc lớn hơn. Hãy chủ động hơn trong cuộc chơi Từ viết nội dung, hỗ trợ lập kế hoạch cho đến xử lý dữ liệu hay viết code, AI xuất hiện ngày càng nhiều trong môi trường công việc hiện đại, đặc biệt tại các quốc gia đang thúc đẩy chuyển đổi số mạnh mẽ như Nhật Bản. Do đó, để chủ động hơn trong công việc cũng như không bị tuột lại phía sau, người đi làm nên sớm trang bị kiến thức càng sớm càng có lợi thế. Làm thế nào để hiểu hơn về GenAI? Hãy theo dõi các bài viết tiếp theo của VPJ để cùng nắm bắt thêm nhiều thông tin thú vị nhé! Biên tập & Trình bày: Hồng Nghi c

Tiếp nối thành công của mùa đầu tiên, VPJ Financial Forum 2.0 với chủ đề "Theo dấu dòng tiền trong kỷ nguyên Trump – AI – Takaichi – Oil" đã chính thức khép lại vào ngày 25/07 vừa qua tại Đại học Shizenkan (Tokyo). Sự kiện đã thu hút hơn 130 chuyên gia và nhân sự trẻ tham dự, cùng sự đưa tin từ các cơ quan báo chí uy tín VTV và Thông tấn xã Việt Nam. BẮT MẠCH DÒNG TIỀN VÀ BẮT KỊP TƯ DUY ĐẦU TƯ Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu liên tục chao đảo bởi các biến động địa chính trị, làn sóng AI và chính sách tiền tệ thay đổi, VPJ Financial Forum 2.0 được thiết kế như một điểm chạm tri thức liên ngành – kết nối giữa kinh tế vĩ mô, tài chính cá nhân, công nghệ và bất động sản. Với mục tiêu giúp người tham dự không chỉ dừng lại ở việc cập nhật tin tức mà còn xây dựng được một khung tư duy dài hạn, chương trình đã cùng cộng đồng "bắt mạch" sự vận động của dòng tiền toàn cầu. Qua 5 phiên chia sẻ cởi mở, diễn đàn đã gỡ rối những thắc mắc rất thực tế về tỷ giá, lạm phát, chi phí sinh hoạt tại Nhật, đồng thời mang đến góc nhìn giúp mỗi người chủ động nắm bắt cơ hội và quản trị tài chính bền vững hơn. GÓC NHÌN LIÊN NGÀNH TỪ DÀN DIỄN GIẢ CHUYÊN MÔN Điểm nhấn của chương trình là lần đầu tiên quy tụ 4 diễn giả từ 4 lĩnh vực chuyên môn khác nhau trên cùng một sân khấu: GS. TS. Nguyễn Quốc Hùng: Mở đầu diễn đàn bằng việc giải mã khung tư duy "TATO" (Trump – AI – Takaichi – Oil/Energy) để phác họa bức tranh vĩ mô toàn cảnh. Thầy đã chỉ ra cách các yếu tố thế giới tác động trực tiếp tới 4 bài toán quen thuộc của người đi làm tại Nhật: lương thực tế, chi phí sinh hoạt, cơ hội tiết kiệm/đầu tư và quyết định vay mua nhà. Anh Phạm Thái Anh (Chuyên gia Quản lý Quỹ): Chia sẻ chiến lược phân bổ tài sản (ETF, cổ phiếu) và chìa khóa quản trị tâm lý đầu tư. Anh gửi gắm thông điệp: "Sống ở Nhật cho ta sự ổn định. Đầu tư đúng cách giúp biến sự ổn định đó thành tự do tài chính", đồng thời nhấn mạnh 3 tố chất của một nhà đầu tư thông minh: Can đảm, Hiếu kỳ và Tính kiểm điểm bản thân. Anh Phạm Hoàng Phú (Chuyên gia Phân tích Tài chính & Năng lượng): Hướng dẫn ứng dụng AI làm "trợ lý" đắc lực trong phân tích dữ liệu và theo dõi thị trường. Với triết lý "Less is more - Đầu tư càng lười càng giàu", anh lưu ý AI chỉ hỗ trợ tối ưu quy trình chứ không thể thay thế tư duy phản biện và năng lực ra quyết định của con người. Anh Nguyễn Văn Đa (Chuyên gia Bất động sản với 12+ năm kinh nghiệm): Phân tích triển vọng thị trường BĐS Nhật Bản năm 2026. Anh cho rằng đây vẫn là kênh tích lũy tài sản tiềm năng nhờ sự phục hồi du lịch và tỷ giá Yên, đồng thời khuyên người nước ngoài nên đánh giá cơ hội dựa trên dòng tiền, tính thanh khoản và tính pháp lý thay vì chỉ nhìn vào lợi nhuận ngắn hạn. Sức nóng của sự kiện được đẩy lên cao qua Phiên thảo luận mở, nơi diễn giả và khán giả cùng đối thoại thẳng thắn về các chủ đề: Cash is King?, AI vs Con người trong đầu tư, Tâm lý FOMO & Panic Sell, hay Đặt lên bàn cân Bất động sản và Chứng khoán. THU HẸP KHOẢNG CÁCH GIỮA TRI THỨC VÀ THỰC TIỄN Thông qua sự kết nối liên ngành giữa vĩ mô, tài chính, công nghệ và bất động sản, VPJ Financial Forum 2.0 đã hoàn thành xuất sắc vai trò thu hẹp khoảng cách giữa kiến thức chuyên môn và nhu cầu thực tiễn của người Việt tại Nhật. Khép lại diễn đàn, điều giá trị nhất đọng lại không chỉ là những dự báo xu hướng, mà là một nền tảng tư duy dài hạn giúp mỗi cá nhân chủ động thích ứng, biến biến động kinh tế thành cơ hội phát triển bền vững.