GenAI: Mối Đe Dọa Hay Vũ Khí Cho Sự Nghiệp Của Bạn?

Cũng như bất kỳ công cụ nào khác, GenAI không mang bản chất “tốt” hay “xấu”. Giá trị mà nó tạo ra phụ thuộc chủ yếu vào cách người dùng khai thác và sử dụng trong từng bối cảnh cụ thể. Điều khiến nhiều người lo lắng không còn đơn thuần là “AI có thể làm được gì”, mà là liệu AI có thay thế con người trong tương lai hay không. 

Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, điều đáng chú ý hơn không phải AI thay thế hoàn toàn con người, mà là khoảng cách ngày càng lớn giữa người biết sử dụng AI và người không biết tận dụng nó trong công việc. 

GenAI gia tốc cực kỳ hiệu quả trong công việc

GenAI hoạt động tốt khi công việc có thể diễn đạt bằng ngôn ngữ hoặc dữ liệu rõ ràng. Trong thực tế, GenAI phát huy hiệu quả rõ rệt ở các công việc có thể chuẩn hóa, xử lý bằng dữ liệu hoặc lặp lại theo quy trình như:

• Công việc văn phòng: Tóm tắt tài liệu dài, viết email, báo cáo, lập kế hoạch

• Nội dung & thiết kế: lên ý tưởng, hỗ trợ viết, thiết kế hình ảnh minh họa

• Công nghệ & sản phẩm: Viết và tối ưu code, giải thích logic, hỗ trợ debug

• Học tập & nâng cao kỹ năng: Cá nhân hóa lộ trình học, phản hồi nhanh khi tự học

  
  

Những ứng dụng này cho thấy, khi được sử dụng đúng cách, GenAI không thay thế con người mà đóng vai trò như một công cụ gia tốc, giúp nâng cao hiệu suất và giảm tải các tác vụ lặp lại.

GenAI mạnh ở đâu? Con người vẫn giữ lợi thế nào?

AI đặc biệt mạnh ở những mảng như xử lý lượng dữ liệu lớn, tổng hợp thông tin nhanh, thực hiện các quy trình có tính lặp lại v.v.. Tuy nhiên, nhiều công việc vẫn cần những yếu tố mà AI hiện chưa thể thay thế hoàn toàn.

GenAI tại thời điểm hiện tại gặp hạn chế với các công việc đòi hỏi yếu tố con người hoặc bối cảnh phức tạp, đặc biệt là các công việc cần ngữ cảnh, trải nghiệm và trách nhiệm. Từ các điểm mạnh và điểm yếu của AI, ta có thể thấy GenAI khó có thể đảm nhiệm các công việc như:

Công việc mang nặng yếu tố con người

• Đàm phán, xây dựng quan hệ

• Quản lý đội nhóm

• Xử lý tình huống nhạy cảm

Công việc cần phán đoán & trách nhiệm

• Quyết định chiến lược

• Đánh giá rủi ro

• Công việc pháp lý, tài chính

Công việc sáng tạo định hướng

• Xây dựng chiến lược thương hiệu

• Định hình sản phẩm

• Sáng tạo dựa trên trải nghiệm thực tế

Công việc phụ thuộc bối cảnh thực tế

• Vận hành tại hiện trường

• Xử lý tình huống phát sinh

• Quy trình nội bộ đặc thù

  
  

Do đó, các nghề nghiệp liên quan đến sự thấu cảm, đàm phán, đạo đức và tư duy chiến lược vẫn đang cần bàn tay của con người, GenAI sẽ phù hợp hơn với vai trò hỗ trợ thay vì thay thế hoàn toàn.

Ngược lại, các công việc chỉ có những tác vụ lặp đi lặp lại, nhập liệu thô hoặc biên dịch cơ bản, v.v. đã và đang dần có khả năng bị thay thế bởi GenAI.

Khoảng cách mới trong công việc cho người biết dùng GenAI

Ngày nay, cùng một khối lượng công việc, người biết sử dụng GenAI có thể tìm kiếm và tổng hợp thông tin nhanh hơn, rút ngắn thời gian xử lý các tác vụ lặp lại, brainstorm ý tưởng hiệu quả hơn, học kỹ năng mới với tốc độ nhanh hơn v.v.

Trong khi đó, những người chưa biết cách tận dụng AI có thể vẫn phải dành nhiều thời gian cho các công việc thủ công hoặc xử lý thông tin theo cách truyền thống. 

Cũng giống như trước đây, khi kỹ năng sử dụng internet, excel hay công cụ số dần trở thành yêu cầu cơ bản trong công việc, khả năng sử dụng GenAI đang từng bước trở thành một lợi thế mới. Giá trị của một cá nhân trên thị trường lao động sẽ dần chuyển dịch sang kỹ năng làm việc với GenAI kết hợp cùng:

• Kinh nghiệm thực tế

• Tư duy phản biện

• Chuyên môn cá nhân

• Khả năng giao tiếp và làm việc với con người

• Sự sáng tạo và khả năng ra quyết định

Trong thời đại công nghệ thay đổi nhanh chóng, lợi thế sẽ ngày càng thuộc về những người biết tận dụng GenAI như một công cụ để làm việc thông minh hơn, thay vì chỉ làm việc nhiều hơn. 

Hãy chủ động hơn trong cuộc chơi

Từ viết nội dung, hỗ trợ lập kế hoạch cho đến xử lý dữ liệu hay viết code, AI xuất hiện ngày càng nhiều trong môi trường công việc hiện đại, đặc biệt tại các quốc gia đang thúc đẩy chuyển đổi số mạnh mẽ như Nhật Bản. Do đó, để chủ động hơn trong công việc cũng như không bị tuột lại phía sau, người đi làm nên sớm trang bị kiến thức càng sớm càng có lợi thế.

Làm thế nào để hiểu hơn về GenAI? Hãy theo dõi các bài viết tiếp theo của VPJ để cùng nắm bắt thêm nhiều thông tin thú vị nhé!

Biên tập & Trình bày: Hồng Nghi c